Otwarto Exploseum – skansen przemysłowy

Exploseum – skansen przemysłowy na terenie wojennych zakładów zbrojeniowych otwarto w Bydgoszczy. Inwestycja, rozpoczęta w zeszłym roku, kosztowała 9 mln zł, z czego 5,4 mln zł to środki unijne.
Otwarto Exploseum – skansen przemysłowy

W budynkach, zaadaptowanych na muzeum, w czasie drugiej wojny światowej istniał zakład produkujący materiały wybuchowe DAG Fabrik Bromberg. Koncern DAG (Dynamit-Aktien-Gesellschaft), którego założycielem był wynalazca dynamitu i prochu bezdymnego Alfred Nobel, był największym producentem materiałów wybuchowych hitlerowskich Niemiec.

Obiekty dawnych zakładów – hale i bunkry – przetrwały w nienaruszonym stanie. Przez pół wieku były niedostępne dla osób postronnych, gdyż znajdowały się na strzeżonym terenie Zakładów Chemicznych Zachem.

Exploseum, którego gospodarzem jest bydgoskie Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego, powstał na gruntach o powierzchni 19 hektarów i wykorzystuje osiem z 25 zachowanych budowli. Budynki znajdują się w sosnowym lesie, są starannie wkomponowane w pagórkowaty teren i obsadzone na dachach drzewami, maskującymi je przed obserwacjami z powietrza.

Budowle fabryczne, w których wytwarzano materiały wybuchowe, wykonane są z żelbetonu.

Od typowych bunkrów różnią je jednak ogromne, panoramiczne okna, w założeniu projektantów stanowiące ujście dla fali uderzeniowej na wypadek eksplozji podczas produkcji.

W okresie drugiej wojny światowej w obecnych budynkach Exploseum działała linia produkcyjna nitrogliceryny.

Zakład zbrojeniowy został po 1945 r. doszczętnie splądrowany przez Armię Czerwoną, która wywiozła całe wyposażenie i dokumentację produkcyjną (zakład był czynny do momentu ucieczki Niemców z Bydgoszczy). Bydgoskim muzealnikom udało się odtworzyć technologię produkcji i warunki pracy w zakładach dzięki informacjom na temat podobnych fabryk koncernu zbrojeniowego DAG działających na terenie obecnych Niemiec.

Wśród nich są materiały dotyczące zupełnie dotąd nieznanych aspektów i szczegółów funkcjonowania.

Muzeum im. Wyczółkowskiego ma w swoich zbiorach ponad tysiąc planów i dokumentów dotyczących funkcjonowania fabryki, które w 2009 r. otrzymało od prof. Johannesa Preussa z uniwersytetu w Moguncji.

Elementami ekspozycji, oprócz tradycyjnych plansz z tekstem i zdjęciami, są stanowiska multimedialne z materiałami filmowymi z epoki i nagraniami wspomnień byłych pracowników DAG Fabrik.

Prezentowane są m.in. metalowe tabliczki identyfikacyjne robotników, ich legitymacje i przepustki.

Inwestycja, rozpoczęta w zeszłym roku, kosztowała 9 mln zł, z czego 5,4 mln zł to środki unijne z Regionalnego Programu Operacyjnego, a reszta to fundusze z budżetu miasta.

Bydgoska fabryka koncernu DAG powstała w latach 1939-43 w zalesionym terenie w południowo-wschodniej części miasta. Przy budowie i obsłudze kompleksu produkcyjnego pracowało kilkadziesiąt firm z Niemiec oraz 15 tys. robotników przymusowych, zarówno z Polski, jak i innych okupowanych krajów Europy.

W zakładach do końca wojny wytwarzano ładunki miotające i kruszące potrzebne do produkcji granatów i bomb, a także rakiet V-1 i V-2.

W 1945 r. fabrykę zajęła Armia Czerwona. Żołnierze zdemontowali w całości linie produkcyjne, a maszyny i urządzenia wywieziono w głąb Związku Radzieckiego.

W latach 50. na dawnym terenie DAG powstały Zakłady Chemiczne Zachem, które funkcjonują do dziś. Na początku lat 90. z zakładów wydzielono spółkę Nitro-Chem, która produkuje m.in. trotyl dla wojska i na eksport.

Ze względu na to, że Exploseum znajduje się na terenie wydzielonym z zakładów Zachem, w odległości 5 kilometrów od bramy zakładu, wprowadzono pewne rygory dla zwiedzających.

W dni powszednie zwiedzanie będzie możliwe po wcześniejszej rezerwacji i w zorganizowanych grupach, które będą dysponować własnym transportem.

W weekendy skansen można zwiedzać indywidualnie, a zwiedzających od bramy zakładu będzie dowoził autobus.

 


KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

ZOBACZ TAKŻE