Rzecznik Praw Obywatelskich: w edukacji nie można stawiać na zysk

Przekazanie wykonywania zadań oświatowych podmiotom prywatnym, jeżeli jest podstawowym założeniem polityki jednostki samorządu terytorialnego, oznacza ograniczenie lub pozbawienie wpływu państwa na sieć placówek – uważa Rzecznik Praw Obywatelskich.
Rzecznik Praw Obywatelskich: w edukacji nie można stawiać na zysk
Irena Lipowicz uważa, że szkoły niepubliczne nie mogą całkowicie zastąpić publicznych - fot.pixabay.com

Zaniepokojenie Rzecznika Praw Obywatelskich wzbudza fakt, że coraz więcej samorządów rozważa częściowe lub całkowite zastąpienie samorządowych publicznych szkół placówkami publicznymi prowadzonymi przez podmioty prywatne.

- Takie zmiany, jeżeli dotyczą znaczącej części placówek oświatowych na terenie gminy lub powiatu, mogą zagrozić realizacji konstytucyjnych praw i wolności obywateli – pisze Irena Lipowiczdo resoru edukacji.

RPO przypomina, że możliwość zakładania szkół publicznych przez podmioty niepubliczne istnieje od początku obowiązywania ustawy o systemie oświaty. Była ona jednak traktowana jako sposób uzupełnienia sieci samorządowych placówek.

- Wiele instytucji prawa oświatowego zakłada, że funkcją publicznych szkół prowadzonych przez podmioty prywatne jest utrzymanie pojedynczych placówek, które ze względu na rachunek ekonomiczny, byłyby przeznaczone do likwidacji. Przepisy ustawy o systemie oświaty nie są jednak dostosowane do sytuacji, w której takie placówki stają się podstawą polityki oświatowej jednostki samorządu terytorialnego – zauważa prof. Lipowicz.

Rzecznik wskazuje w wystąpieniu na problemy, które mogą wynikać z wyzbycia się przez jednostkę samorządu terytorialnego wszystkich lub znacznej części placówek publicznych.

- Dla szkół publicznych prowadzonych przez jednostkę samorządu, w których realizowany jest obowiązek szkolny, zawsze ustala się obwód. W przypadku szkół publicznych prowadzonych przez podmioty prywatne zasadą jest brak obwodu, co jest uzasadnione w sytuacji, gdy placówki te stanowią tylko uzupełnienie sieci szkół samorządowych. Jeżeli jednak szkoły samorządowe nie istnieją lub dostęp do nich jest utrudniony, kwestia braku obwodu może mieć decydujące znaczenie dla realizacji konstytucyjnych praw i wolności – zauważa RPO i przypomina:

- Obwód jest ustawową gwarancją powszechnego i równego dostępu do nauki, szkoła nie może odmówić przyjęcia dziecka z obwodu. Sytuacja, w której znaczna część lub wszystkie publiczne placówki nie mają ustalonego obwodu może prowadzić do faktycznego różnicowania sytuacji prawnej obywateli. Dotyczy to w szczególności uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego czy opinii o potrzebie dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb.

Zdaniem rzecznik zgodnie z ustawą o systemie oświaty, jedną z gwarancji równego i powszechnego dostępu do edukacji jest nałożenie na gminę obowiązku racjonalnego zarządu siecią placówek tak, aby o rozmieszczeniu szkół nie decydowały kryteria ekonomiczne, ale kryterium równego dostępu.

Ma to szczególne znaczenie na terenach wiejskich.

- Przekazanie wykonywania zadań oświatowych podmiotom prywatnym, jeżeli jest podstawowym założeniem polityki jednostki samorządu terytorialnego, oznacza ograniczenie lub pozbawienie wpływu państwa na sieć placówek.

Jak zauważa Irena Lipowicz podmioty prywatne są gotowe do przejęcia istniejących szkół lub założenia nowych tylko wtedy, gdy gwarantują im one przynajmniej zwrot ponoszonych kosztów.

 


KOMENTARZE (2)ZOBACZ WSZYSTKIE

Pani Profesor nie zgłębiła tematu zbyt dokładnie.
Zgodnie z ustawą o systemie oświaty - założenie szkoły publicznej zawsze wymaga zgody samorządu i to on decyduje czy szkole ustali obwód, czy też nie. Ponadto ustawa gwarantuje, że szkoły publiczne, nawet te prowadzone przez podmioty prywatne
...muszą być powszechnie dostępne na zasadach obowiązujących w szkołach prowadzonych przez samorządy i nie mogą pobierać czesnego. Referent Pani Profesor, przygotowujący wystąpienie, potraktował jednakowo szkoły publiczne ze szkołami niepublicznymi o uprawnieniach szkół publicznych, a to całkiem inna bajka... Dobrze by było, gdyby ten referent wiedział również, że dotacje na prowadzenie szkół przez podmioty niepubliczne mogą być wydatkowane jedynie na wydatki bieżące, co wyklucza nastawienie na zysk i bogacenie się. Zabrakło kompetencji :-(( rozwiń

Alka, 2015-04-13 18:13:07 odpowiedz

Przekazywanie zadań własnych stowarzyszeniom rozwoju wsi zakładanym przez rodziców i innych mieszkańców jest sposobem na podwyższanie jakości edukacji, aktywizację mieszkańców i uobywatelnienie samorządów, a nie jedynie racjonalizację kosztów i uniknięcie likwidacji placówek. Potrzebny jest obywatel...sko-samorządowy, międzyresortowy i ponadpartyjny program wsparcia dla stowarzyszeń przejmujących prowadzenie szkół i przedszkoli i dla gmin przygotowujących się do przekazania oświaty w ręce obywateli zorganizowanych w stowarzyszeniach lokalnych. Zapraszamy do jego współtworzenia. rozwiń

Alina Kozińska z FIO, 2015-04-13 10:34:50 odpowiedz

ZOBACZ WSZYSTKIE


ZOBACZ TAKŻE