Kontrakty socjalne niewystarczająco skuteczne

Skuteczność kontraktów socjalnych jest wciąż zbyt mała. W latach 2011-2012 objęcie kontraktem pomogło w usamodzielnieniu się średnio co siódmej osobie - wynika z najnowszego raportu NIK.
Kontrakty socjalne niewystarczająco skuteczne

Kontrakt socjalny to narzędzie dostępne od 2005 r. Jest on pisemną umową zawartą między pracownikiem socjalnym a osobą ubiegającą się o pomoc. Ma ona mobilizować osobę korzystającą np. z zasiłku do podjęcia aktywności zawodowej, powodować wzrost jej samodzielności życiowej i przeciwdziałać wykluczeniu społecznemu.

Kontrakt określa uprawnienia i zobowiązania stron, opisuje sytuację życiową klienta opieki społecznej. Np. jeśli jest on bezrobotny i zmaga się z chorobą alkoholową, zobowiązuje się do podjęcia leczenia, a opieka społeczna zapewnia mu w zamian pokrycie kosztów dojazdu na terapię czy sfinansowanie szkoleń, podnoszących kwalifikacje zawodowe. Odmowa zawarcia kontraktu lub niedotrzymywanie jego postanowień mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania zasiłku z pomocy społecznej lub wstrzymania jego wypłaty.

W opublikowanym w czwartek raporcie Najwyższej Izby Kontroli zaznaczono, że to od decyzji pracownika socjalnego, wynikającej z jego doświadczenia zawodowego i diagnozy konkretnej sytuacji, zależy, czy kontrakt socjalny może być zawarty, czy też nie. Ustawodawca nie zdefiniował okoliczności, w jakich należy go zastosować.

W ocenie NIK kontrakt socjalny jest przydatnym narzędziem w pracy socjalnej, jednak by mogło ono faktycznie wspierać aktywizację życiową beneficjentów pomocy społecznej, konieczne jest zwiększenie jego skuteczności.

Skuteczność kontraktów NIK oceniła negatywnie. W raporcie podkreślono, że w latach 2006-2010 kształtowała się ona na poziomie około 30 proc., a w latach 2011-2012 zmniejszyła się o połowę. Oznacza to, że objęcie kontraktem pomogło w usamodzielnieniu się średnio co siódmej osobie. Pozostałe osoby nadal korzystały z pomocy państwa - jako beneficjenci pomocy społecznej lub zarejestrowani bezrobotni. Jednocześnie w grupie osób, które były objęte kontraktami, poziom bezrobocia wzrósł trzykrotnie.

W ocenie Izby jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy są niedoskonałe uregulowania prawne, które w niewystarczającym stopniu wspierają realizację kontraktów. NIK zwraca uwagę, że szczegółowe wytyczne dla realizacji kontraktów obowiązywały wyłącznie w odniesieniu do tej ich części, która była współfinansowana ze środków europejskich, tj. dla około połowy ogólnej liczby kontraktów w jednostkach objętych kontrolą.

Zdaniem NIK dla pełnej oceny skuteczności tej formy pracy socjalnej konieczne jest monitorowanie przez ośrodek pomocy społecznej losów beneficjenta po zakończeniu realizacji kontraktu. Obowiązek taki nie został wprost zdefiniowany w obowiązującym stanie prawnym.

Nieprawidłowości w realizacji kontraktów stwierdzono w 14 z 35 skontrolowanych jednostek. Najbardziej istotne dotyczyły zaniechania przeprowadzenia przed zawarciem kontraktu wymaganego wywiadu środowiskowego lub nieprawidłowego zakwalifikowania osób objętych pomocą społeczną do zawarcia kontraktu.

Zdaniem NIK, podniesieniu skuteczności skuteczności kontraktów socjalnych służyłoby podjęcie przez ministra pracy i polityki społecznej działań m.in. na rzecz wypracowania rozwiązań w zakresie kompleksowego współdziałania służb pomocy społecznej oraz służb zatrudnienia na rzecz aktywizacji zawodowej bezrobotnych beneficjentów kontraktów socjalnych, zarówno podczas, jak i po zakończeniu ich realizacji.

NIK postuluje też m.in. wprowadzenie dla beneficjentów kontraktów finansowanych ze środków krajowych ułatwień wspomagających właściwą ich realizację, np. w zakresie dostępu do żłobków i przedszkoli lub finansowania kosztów dojazdu na zajęcia (podobnie jak dla projektów finansowanych ze środków unijnych).

Kontrolę przeprowadzono w 35 miejskich, miejsko-gminnych i gminnych ośrodkach pomocy społecznej w latach 2011-2012 i w pierwszym kwartale br. Na realizację kontraktów wydatkowano w tych jednostkach ok. 27,3 mln zł.

 


KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

ZOBACZ TAKŻE