PARTNER PORTALU
  • BGK

O co można zapytać w lokalnym referendum?

  • pt    27 października 2016 - 13:03
O co można zapytać w lokalnym referendum?
Istotę referendum stanowi stanowcze rozstrzygnięcie w określonej sprawie. (fot.referendumkrasne.pl)

• Coraz częściej w podejmowaniu decyzji lokalne władze uciekają się do sięgnięcia po opinię mieszkańców i organizują referenda.
• Referendum nie może jednak zastępować stałego i nieprzerwalnego funkcjonowania organów stanowiących i wykonawczych nawet wtedy, gdy członkowie tych organów pragną scedować ciążącą na nich odpowiedzialność polityczną na samych mieszkańców – podkreśla Najwyższy Sąd Administracyjny.




Narzędzie jakiem jest referendum powoli, ale jednak zyskuje na znaczeniu. Większość referendów organizowanych w Polsce dotyczy co prawda odwoływania wójtów, burmistrzów czy radnych, ale są i referenda problemowe.

W myśl art. 170 Konstytucji RP członkowie wspólnoty samorządowej mogą decydować, w drodze referendum, o sprawach dotyczących tej wspólnoty, a zasady i tryb przeprowadzania referendum określa ustawa.

Nie o wszystko można jednak w referendum zapytać.

Jak zauważa Najwyższy Sąd Administracyjny (wyrok, sygn. akt II OSK 1992/15) ustawa nie wyróżnia kategorii referendów rozstrzygających i opiniodawczych. Konstytucyjne i ustawowe wskazanie, że mieszkańcy mogą współdecydować (podejmować rozstrzygnięcia) określa istotę referendum. Ma ono - co do zasady - charakter rozstrzygający.

W doktrynie i w orzecznictwie sądowym zdecydowanie przeważa stanowisko, że istotę referendum stanowi stanowcze rozstrzygnięcie w określonej sprawie, nie jest takim stanowczym rozstrzygnięciem opiniowanie spraw należących do właściwości określonych ustawowo organów administracji publicznej( samorządowej).

Jak zauważa NSA, ustawa o samorządzie gminnym przewiduje natomiast możliwość (a w niektórych sytuacjach obowiązek) przeprowadzenia konsultacji - to konsultacje stanowią formę wyrażania opinii przez mieszkańców, znacznie tańszą i mniej sformalizowaną niż referendum lokalne.

 Art. 2 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym zawiera definicję referendum lokalnego. Wyznaczając zakres przedmiotowy referendum lokalnego, w pkt 3 ust. 1 art. 2 przyjęto, że w referendum lokalnym mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają w drodze głosowania swoją wolę, m.in. co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki oraz w innych istotnych sprawach dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących tę wspólnotę.

Rola referendów

Rolą referendów, tak w pełni wiążących i rozstrzygających sprawę ostatecznie, jak i referendów opiniodawczych lub konsultacyjnych, jest współkształtowanie procesów decyzyjnych, odnoszących się do danej wspólnoty.

Mieszkańcy mają zatem prawo wypowiadania się w zakresie, w jakim postanowienia danej uchwały mogą stanowić materię referendum, zaś wynik tego referendum będzie mógł kształtująco oddziaływać na sposób rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej danej wspólnoty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 2988/13).

Sąd Najwyższy podkreśla, że problem zakresu przedmiotowego referendum lokalnego to fundamentalne zagadnienie ustrojowe, budzące niekiedy kontrowersje.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2003 r. sygn. akt K 30/02 wskazał, iż prawo mieszkańców do bezpośredniego wyrażania swej woli nie może być rozumiane jako wyłączające zasadę pośredniości wykonywania zadań.

Pozbawiałoby to bowiem znaczenia politycznego wybory radnych oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów. Nadto same funkcje radnych, członków zarządu, wójtów, burmistrzów i prezydentów stałyby się pozorne.







×
KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.