Gminne jednostki budżetowe a podatek VAT

  • Michał Zając (Doradca podatkowy w KPMG Tax M. Michna sp.k.)
  • 03-09-2013
  • drukuj
Wśród pracowników działów księgowości jst rozniosła się już wiadomość o uchwale NSA z dnia 24 czerwca 2013 r. (sygn. I FPS 1/13) dotycząca VAT rozliczanego przez gminy i ich jednostki budżetowe. Otóż, zgodnie z sentencją uchwały w świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT gminne jednostki budżetowe nie są podatnikami podatku od towarów i usług.
Gminne jednostki budżetowe a podatek VAT

Aktualnie po przeszło dwóch miesiącach oczekiwania, na stronach NSA ukazało się uzasadnienie pisemne wspomnianej powyżej uchwały. Do najistotniejszych kwestii poruszonych przez Sąd w uchwale, należy zaliczyć stwierdzenie, że „gminna jednostka budżetowa pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, a swoje dochody odprowadza na rachunek gminy (tzw. zasada rozliczeń brutto). Powoduje to, że wielkość wydatków gminnej jednostki budżetowej nie jest w żaden sposób związana z wysokością dochodów zrealizowanych przez tę jednostkę."

Ponadto, charakterystyka gminnej jednostki budżetowej skutkuje tym, że „mimo wyodrębnienia organizacyjnego takiej jednostki, nie prowadzi ona działalności gospodarczej w sposób samodzielny, czy niezależny od gminy, której majątkiem, w tym środkami finansowymi dysponuje. Celem takiej jednostki nie jest zresztą prowadzanie działalności gospodarczej. Co najwyżej taka działalność może wystąpić przy okazji innej aktywności o zasadniczym charakterze".

Czytaj też: Jednostki kultury a podatek VAT

Naczelny Sąd Administracyjny po analizie m.in. zapisów ustawy o finansach publicznych wskazał, iż jednostki te wykonując czynności cywilnoprawne, podejmują je w imieniu i na rzecz gminy. Odbywa się to w ramach limitu środków określonych w uchwale budżetowej, a odpowiedzialność za ewentualne szkody ciąży na gminie.

 NSA orzekając, iż gminna jednostka budżetowa nie jest podatnikiem VAT, zaznaczył zatem, że jednostki te nie posiadają jednej z podstawowych cech podatnika VAT, czyli samodzielności (niezależności) w funkcjonowaniu, tj. wszelkie działania, które podejmują odnoszą się w istocie do majątku, odpowiedzialności i zadań gminy. 

Warto również wspomnieć, iż NSA wskazał w swojej uchwale na „trafne" stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 18.10.2011 r. (sygn. I FSK 1369/10) dotyczące zakładów budżetowych. Otóż jak stwierdził Sąd w komentowanej uchwale, „odrębny reżim finansowy dotyczący tych jednostek, wynikający z ustawy o finansach publicznych, w szczególności z art. 14 i art. 15 tej ustawy, a także wyraźne ich wskazanie jako podmiotów realizujących zadania gmin w ramach gospodarki komunalnej, pozwala uznać je za podatników podatku od towarów i usług."

W swojej uchwale NSA odniósł się również, do państwowych jednostek budżetowych. Wskazał na ich różnorodność i dywersyfikację, a następnie podkreślił, iż „nie można do tych jednostek odnosić wprost stanowiska dotyczącego gminnych jednostek budżetowych, działających w imieniu i na rachunek publicznej osoby prawnej - gminy, której pozycję ustrojową i samodzielność, także majątkową gwarantują przepisy rozdziału VII Konstytucji".

Zaznaczyć należy, iż posłużenie się przez Sąd wyrażeniem, o nie odnoszeniu „wprost" otworzy nowe pole dyskusji w obszarze państwowych jednostek budżetowych. Od razu bowiem rodzi się pytanie o możliwość stosowania argumentacji przedstawionej w niniejszej uchwale w ograniczonym (mniej lub bardziej) zakresie, albo o nie stosowaniu jej jedynie do określonych, wybranych państwowych jednostek budżetowych.

Podsumowując, dokładna analiza uchwały oraz jej skutków w zakresie rozliczeń podatku VAT przez gminy i jej jednostki budżetowe potrwa jeszcze wiele miesięcy. Gminy będą musiały zmierzyć się z licznymi problemami praktycznymi, które niesie konieczna unifikacja rozliczeń VAT gminy i jej licznych jednostek budżetowych.

Ministerstwo Finansów zapowiedziało już w lipcu opublikowanie własnych wyjaśnień w omawianym zakresie (po ogłoszeniu uzasadnienia pisemnego). Należy jednak pamiętać, że w dobie problemów budżetowych rządu, wyjaśnienia Ministerstwa będą z pewnością uwzględniać potrzeby Skarbu Państwa, a nie budżetów jednostek samorządowych, którym uchwała może otworzyć drogę do oszczędności w zakresie rozliczeń podatku VAT.

Podobał się artykuł? Podziel się!

 


KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

PARTNER SERWISU