Gminom powinno przysługiwać szersze prawo do odliczenia podatku VAT

  • Michał Zwyrtek, Jakub Kozłowski
  • 02-07-2013
  • drukuj
Czerwcowa uchwała NSA z jednej strony wydaje się być dla gmin korzystna, z drugiej jednak wymusza całkowicie nowe spojrzenie na podatek VAT dla całej gminnej administracji.
Gminom powinno przysługiwać szersze prawo do odliczenia podatku VAT

Uchwała NSA z 24 czerwca 2013 r. jest rewolucyjnym niemalże wyłomem od dotychczasowej praktyki organów podatkowych.

Zasadnicza teza wynikająca ze wspomnianej uchwały, zgodnie z którą ze względu na brak wystarczającej samodzielności jednostki te nie są podatnikami VAT, najprawdopodobniej istotnie zmieni dotychczasowe zasady rozliczenia podatku VAT w gminie.

Kwestia ta od dawna budziła wiele wątpliwości, które znalazły odzwierciedlenie w niejednolitym stanowisku przyjmowanym przez organy podatkowe i sądy administracyjne w tym zakresie. Uchwała NSA powinna uporządkować tę sytuację, można się bowiem spodziewać, że sądy i organy podatkowe podążą za linią orzeczniczą wyznaczoną przez NSA.

Czerwcowa uchwała NSA z jednej strony wydaje się być dla gmin korzystna, z drugiej jednak wymusza całkowicie nowe spojrzenie na podatek VAT dla całej gminnej administracji.

Przede wszystkim gminom powinno co do zasady przysługiwać szersze prawo do odliczenia podatku VAT w przypadku inwestycji. W wielu gminach dosyć często występuje bowiem sytuacja, w której gmina realizując inwestycję dokonuje zakupu towarów i usług, których cena zawierała podatek VAT.

Inwestycja przekazywana jest następnie jednostce budżetowej, która wykorzystuje ją do wykonywania czynności opodatkowanych VAT. Ponieważ VAT należny z tytułu czynności opodatkowanych wykazuje jednostka budżetowa, a nie gmina, to podatek VAT nie podlega odliczenia ani przez gminę ani przez jej jednostkę.

Uchwała NSA wskazuje, że jednostka budżetowa i gmina to tak naprawdę jeden i ten sam podatnik. W konsekwencji gmina powinna skorzystać z przysługującego jej prawa do odliczenia podatku w stosunku do inwestycji przekazanych gminnym jednostkom budżetowym.

Niestety z drugiej jednak strony omawiana uchwała rodzi szereg wątpliwości praktycznych związanych z rozliczeniem podatku VAT w gminach, gdzie jednostki budżetowe były dotychczas zarejestrowane jako odrębni podatnicy VAT, co ze względu na niejasność przepisów było częstą praktyką w polskich samorządach.

Po pierwsze z ustnego uzasadnienia wynika, iż jednostki budżetowe zarejestrowane na potrzeby podatku VAT powinny zostać wyrejestrowane.

Pojawia się jednak pytanie, czy gminy powinny skorygować swoje deklaracje podatkowe za poprzednie lata wykazując w nich transakcje sprzedażowe i zakupowe ujęte wcześniej w deklaracjach jednostek budżetowych gminy. Taka korekta nie tylko wiązałaby się z dużymi nakładami pracy administracyjnej (w niektórych sytuacjach skorygowanie kilkuset deklaracji podatkowych), lecz również mogłaby wpłynąć na zakres prawa do odliczenia podatku VAT przysługującego gminie, a nawet spowodować powstanie po jej stronie zaległości podatkowej (w przypadku obniżenia współczynnika struktury sprzedaży dotychczas stosowanego przez gminę).

Po drugie wątpliwości mogą również dotyczyć konieczności dokonania korekt faktur sprzedażowych i zakupowych ujętych w rozliczeniach gminnej jednostki budżetowej. Na fakturach tych zamiast gminy widnieje jednostka budżetowa, co potencjalnie rodzi ryzyko uznania przez organy podatkowe, że faktura została wystawiona nieprawidłowo (tj. wskazuje zły podmiot).

Po trzecie należy wspomnieć również o konsekwencjach organizacyjnych, jakie niedawna uchwała może mieć dla pracowników gminy i jej jednostek budżetowych. Obecnie transakcje dokonywane przez jednostkę budżetową zazwyczaj rozliczane są w zakresie podatku VAT przez odrębny dział księgowy tej jednostki. Wskutek ewentualnego wyrejestrowania jednostek budżetowych jako podatnik VAT za prawidłowość rozliczeń jednostki będzie odpowiadała gmina.

To ona będzie odpowiedzialna za przygotowanie i złożenie deklaracji VAT. Powstanie w tym miejscu dylemat, czy całość rozliczeń podatku VAT przenieść do gminy, czy też pozostawić je w jednostkach, które byłyby odpowiedzialne za przygotowanie deklaracji cząstkowych, przesyłanych następnie do gminy.

Tego typu wątpliwości mnożyć można w nieskończoność. Dopiero czas pokaże, w którą stronę pójdzie praktyka organów podatkowych i jakie przełożenie będzie miała omawiana uchwała na prowadzenie rozliczeń VATowskich przez gminę i jej jednostki.

Michał Zwyrtek, menedżer w dziale prawno-podatkowym PwC, doradca podatkowy i Jakub Kozłowski, konsultant w dziale prawno-podatkowym PwC.

 


KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

ZOBACZ TAKŻE