Podział zadań zleconych i własnych: Uporządkujmy najpierw prawny chaos

  • Forum Od-nowa
  • 01-10-2017
  • drukuj
Forum Od-nowa, odnosząc się do przyjętych przez NIK rekomendacji zakładających zmianę kwalifikacji zadań zleconych na własne, rozpoczyna od stwierdzenia, że zagadnienie podziału zadań w samorządach to obecnie sfera dylematów. Zarazem pytanie o ich charakter jest kluczowe dla kształtu JST: zakres „tego, co lokalne i tego, co państwowe” będzie bowiem warunkował sposób finansowania wspólnot.
Podział zadań zleconych i własnych: Uporządkujmy najpierw prawny chaos
Zadania najłatwiej przypisuje się gminom, wobec braku innej administracji ogólnej, poza oddalonymi urzędami wojewódzkimi (fot.ilustarcyjne: czorszton.pl)

Najwyższa Izba Kontroli przebadała właśnie system dotowania zadań zleconych samorządów.

Think tank Forum Od-nowa zebrał więc podstawowe kwestie, by móc wyklarować koncepcję zadań w samorządach oraz prawne ich odzwierciedlenie.

1. Czym jest zadanie publiczne i jaka czeka je przyszłość?

Definicja stricte prawna stanowi, że to każde działanie administracji, które realizuje na podstawie ustaw. Można jednak spytać inaczej: czy to zadanie, którego realizacji nie chciałby się podjąć podmiot prywatny w ramach posiadanych zasobów?

Przy tym podejściu zadanie publiczne to takie, które wyznacza dominium: fakt własności publicznej samorządu, a konkretnie środków finansowych pobranych w formie podatków. A może zadanie publiczne charakteryzuje występowanie przez samorząd w roli imperium: sprawuje władzę nad innymi podmiotami?

We współczesnym kontekście społecznym i gospodarczym bardziej rozsądne będzie myślenie o zadaniu przez pryzmat zarówno interwencji, jak i współpracy z innymi podmiotami, ale dzięki dominium. Fundamentalne znaczenie ma posiadanie środków finansowych pobranych od obywateli i przedsiębiorstw.

2. Jakie zadania powinny być w samorządach?

Jak dotąd nie istnieje tu żadna systemowo uporządkowana myśl. Panuje chaos, w którym zadania najłatwiej przypisuje się gminom, wobec braku innej administracji ogólnej, poza oddalonymi urzędami wojewódzkimi. Ale nie można równocześnie wykluczyć, że szereg obecnych zadań na poziomie samorządowym mało kwalifikuje się do uznania je za zadania na rzecz wspólnot.

Można kwestionować np., czy reglamentacja działalności gospodarczej lub kształtowanie przestrzeni powinno być zadaniem samorządu, choć to drugie stanowi przykład ugruntowanego dotychczas obowiązku gmin.

Porządkowanie zadań należałoby rozpocząć od namysłu nad kompetencjami powiatu – obecnie sposób rozdzielenia zadań do gmin i powiatów jest błędny. Zadania powiatowe powinny mieć charakter ponadgminny, zaś praktyka pokazała, że powiat, realizując wiele swoich powinności, musi korzystać z pomocy gminy, a szereg zadań to niejasne „zbitki” (np. powiaty odpowiadają za zarządzanie kryzysowe, w którym ma swoje zadania także gmina).

3. Po co jest podział na zadania własne i zlecone oraz jak przebiega jego linia?

Skoro podział taki przeprowadzony jest w Konstytucji, trzeba się do niego odnieść, bo ustawę zasadniczą zmienia się trudno. Czynnikami różnicującymi zadania własne i zlecone powinny być łącznie rozpatrywane wymiary systemowe: minimalny standard krajowy (ogólnopaństwowy) i stopień regulacji ze względu na bezpieczeństwo publiczne i zdrowie.

4. Które kompetencje gmin, powiatów i województw powinny być wyłączne, a które wspólne?

Na tyle, na ile to możliwe, kompetencje samorządów, jak i ich szczebli powinny być wyłączne. Muszą być ustanowieni ostatecznie odpowiedzialni za poszczególne zadania, co zresztą ma ugruntowanie w treści Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego.

 


KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

ZOBACZ TAKŻE

PARTNER SERWISU