Samodzielność decyduje o statusie podatnika

  • Michał Zwyrtek (PricewaterhouseCoopers)
  • 10-02-2012
  • drukuj
Jednostka budżetowa podejmując czynności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej działa w imieniu gminy, a nie swoim – wynika z wyroku NSA dotyczącego ustawy o podatku od towarów i usług.
Samodzielność decyduje o statusie podatnika
Wyrok NSA z 3 lutego 2012 r. (syg. I FSK 646/11) dotyczy takich podmiotów jak Niepubliczne Zakłady Opieki Zdrowotnej (NZOZ). Nie mniej jednak po raz kolejny wydaje się częściowo odpowiada on również na pytanie, czy jednostki i zakłady budżetowe gmin są odrębnymi podatnikami podatku VAT.

Stan sprawy

Sprawa dotyczyła spółki jawnej, która utworzyła NZOZ zgodnie z ustawą o zakładach opieki zdrowotnej. Utworzony NZOZ zgodnie ze stosownymi przepisami jest zakładem wyodrębnionym organizacyjnie i majątkowo, jednakże nie posiada on osobowości prawnej. NZOZ ma zdolność do wykonywania czynności prawnych, prawo podejmowania decyzji ekonomicznych i gospodarczych. Równocześnie prowadzi działalność gospodarczą na własne ryzyko, i w tym zakresie posiada m.in. stosowne ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej.

W powyższym stanie faktycznym na zadanie pytanie Minister Finansów stwierdził, iż NZOZ jest jedynie wyodrębnioną organizacyjnie formą działalności podmiotu, który go utworzył. Z tego względu NZOZ nie można uznać za podatnika podatku VAT w myśl art. 15 ustawy o VAT. NZOZ nie wykonuje samodzielnie działalności gospodarczej, a świadczone przez niego usługi zdrowotne są wykonywane w ramach działalności spółki jawnej. Z tego też względu obroty przez niego osiągnięte winny być doliczone do obrotów spółki jawnej.

WSA przychylił się jednak do zdania NZOZ i uchylił zaskarżoną interpretację. Sąd uznał, że NZOZ jest odrębnym podmiotem od podmiotu założyciela i jako jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Od powyższego orzeczenia wniesiono skargę kasacyjną.

W omawianym wyroku natomiast NSA stwierdził, iż w myśl przepisów podatnikiem VAT jest każdy, kto samodzielnie wykonuje działalność gospodarczą. W ocenie NSA NZOZ Nutrimed jest w dalszym ciągu zbyt zależny od swojego założyciela, z której został wyodrębniony, aby przyznać mu przymiot samodzielności organizacyjnej, wystarczającej aby zostać podatnikiem VAT niezależnym od spółki jawnej, która go powołała.

Co z gminami?

Jest to kolejne po ubiegłorocznym wyroku NSA (wyrok z dnia 23 marca 2010 r, syg. I FSK 273/09) stanowisko sądów, z którego wynika, iż zarejestrowanym podatnikiem VAT może być co do zasady tylko gmina. To gmina posiada osobowość prawną, a w stosunkach cywilnoprawnych działa we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. Jednostka budżetowa podejmując czynności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej działa w imieniu gminy, a nie swoim.

Zgodnie z aktualną praktyką jednostki budżetowe gminy zarejestrowane są jako odrębni od gmin podatnicy VAT. Po ostatnich wyrokach dotyczących urzędów nastąpiła częściowa zmiana tej praktyki i urzędy przestały być odrębnymi od gmin podatnikami VAT. Co prawda ocena samodzielności jednostek samorządu terytorialnego zależy od konkretnego stanu faktycznego, to wydaje się jednak, iż w świetle pojawiajacego się orzecznictwa za kilka lat ta aktualna praktyka może ulec całkowitej zmianie. Obecne jednostki budżetowe gmin przestaną być zarejestrowanymi podatnikami a pozostaną nimi wyłącznie gminy. W większości przypadków zmiana taka umożliwić może gminom odliczanie podatku VAT naliczonego co niewątpliwie pozytywnie wpłynąć może na sytuację budżetową gmin.

 


KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

ZOBACZ TAKŻE