Zadania zlecone staną się własnymi samorządów? NIK przedstawia mocne argumenty

O przekształcenie zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, mających charakter zadań stałych, w zadania własne jednostek samorządu terytorialnego apeluje NIK do rządu.
Zadania zlecone staną się własnymi samorządów? NIK przedstawia mocne argumenty
NIK podkreśla, że w przypadku przekształcenia zadań zleconych w zadania własne samorządów ograniczenie uprawnień wojewody dotyczyłoby wyłącznie zakresu kontroli (fot.NIK)

• Zapewnieniem samorządom odpowiednich środków na finansowanie zadań zleconych natrafia na dwie poważne przeszkody – wynika z kontroli NIK.

• Problemem jest oszacowanie wydatków niezbędnych do realizacji zadań zleconych. Spore wątpliwości NIK budzi możliwość sprawowania przez urzędy wojewódzkie skutecznej kontroli w samorządach pod względem gospodarnego wykorzystania dotacji.

• Powodem nieprawidłowości są przede wszystkim niespójne oraz niejasne regulacje, dotyczące zarówno planowania, jak i rozliczania dotacji.

• Wyniki kontroli wskazują, że, niezależnie od przyjętych rozwiązań, w celu zapewnienia zgodności systemu dotowania zadań zleconych z przepisami i poprawienia jego efektywności i przejrzystości, wskazana jest dalsza przebudowa tego systemu.


Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła system dotowania zadań zleconych, gdyż dotacje stanowią znaczącą część dochodów samorządów. Dodatkowo w 2016 r. nastąpiło bardzo znaczące zwiększenie łącznej kwoty tych dotacji, spowodowane wprowadzeniem Programu Rodzina 500+.
W latach 2015-2017 NIK przeprowadziła kontrole w Ministerstwie Finansów, w trzech urzędach wojewódzkich i w dwunastu jednostkach samorządu terytorialnego. Głównych celem tych kontroli była ocena funkcjonowania systemu dotowania zadań zleconych.

Podstawy prawne

Zgodnie z art. 166 Konstytucji jednostki samorządu terytorialnego wykonują zarówno zadania własne, które służą zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej, jak i - jeżeli wynika to z uzasadnionych potrzeb państwa - inne zadania publiczne, zlecone ustawami. Na realizację zadań zleconych samorządy otrzymują z budżetu państwa dotacje celowe, które, zgodnie z przepisami, powinny zapewniać ich pełne wykonanie.

Dotacje celowe na zadania zlecone można podzielić na dwie podstawowe grupy.

Pierwsza z nich obejmuje środki transferowane z budżetu państwa do wskazanych w ustawach osób i instytucji za pośrednictwem budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Drugą grupę stanowią środki przeznaczone na finansowanie wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego w związku z wykonywaniem przez nie zadań zleconych.

Jak podkreśla NIK, dotacje o charakterze transferowym dominowały w strukturze dotacji celowych na zadania zlecone - w 2016 r. sześć kwotowo największych dotacji, które miały 92-procentowy udział w łącznej kwocie dotacji celowych na zadania zlecone, służyło właśnie finansowaniu świadczeń i innych wypłat realizowanych na rzecz podmiotów zewnętrznych, a koszty obsługi tych zadań były stosunkowo nieduże. Dotacje na finansowanie działalności jednostek samorządowych nie przekraczały 10 proc. łącznej kwoty dotacji na zadania zlecone.

Niejasne regulacje

W wyniku przeprowadzonych kontroli stwierdzono, że przekazywanie dotacji o charakterze transferowym, dominujących kwotowo w systemie dotacyjnym, przebiegało na ogół we właściwy sposób, a kontrolowane samorządy otrzymywały pełne środki na dokonywanie wypłat na rzecz uprawnionych podmiotów.

Natomiast w zakresie finansowania wydatków ponoszonych bezpośrednio przez jednostki samorządowe w związku z wykonywaniem przez nie zadań zleconych system dotacyjny działał nieprawidłowo. Wynikało to przede wszystkim z obowiązywania niespójnych oraz niejasnych regulacji, dotyczących zarówno planowania, jak i rozliczania dotacji.

 


KOMENTARZE (2)ZOBACZ WSZYSTKIE

W propozycji NIK mówi się o przekształceniu zadań zleconych na zadania własne samorządów. Uważam, że trzeba by inaczej. Wspólnie ustalić, co jest zadaniem samorządu, a co administracji rządowej. Niektóre z zadań nie muszą być realizowane przez samorządy, a niektóre realizowane przez administrację r...ządową powinny, i lepiej realizowały by samorządy. Przykładów jest mnóstwo. Ustalenie podziału zadań na samorządowe i rządowe jest w zasadzie zagadnieniem niezbyt skomplikowanych, wymagającym jednakże rozmów, i wspólnego działania. Problem zaczyna się dopiero wtedy, kiedy dochodzi się do sposobu ich sfinansowania. Koncepcje zmian w dochodach jst są bardzo różne. Często proponuje się, by dochody samorządów zwiększyć poprzez zwiększenie procentowych udziałów w podatkach dochodowych. To najgorsze z możliwych rozwiązań. Powodować będzie dalsze pogłębianie różnic dochodowych samorządów – będzie powodowało, że biedni będą się stawali coraz biedniejsi. Proponowany czasami udział samorządów w podatku VAT jest nie możliwy do urzeczywistnienia. Pozostaje jasny system subwencji, uwzględniający potrzeby wydatkowe. rozwiń

Henryk Gryko, 2017-10-02 07:35:50 odpowiedz

Chwała NIK że zajęła się sprawą zadań zleconych. Ustalenie, co samorządy realizują jako zadania zlecone jest proste, bowiem je określają ustawy. Ustalenie natomiast, ile samorządy „dokładają” do ich realizacji nie jest proste. Sprawozdawczość jest tak pomyślana, by niedofinansowanie wprost z niej n...ie wynikała. Można domniemywać, że jest to zabieg celowy. Dyskusje o zadaniach zleconych, o ich nie dofinansowaniu będzie trwała dopóty, dopóki ze słownika nie wyeliminujemy pojęcia „zadania zlecone”. Trzeba jasno określić, które z zadań publicznych, są zadaniami samorządu, a które administracji rządowej. Od lat polityka była taka, by tego nie uściślić, a wręcz by to rozmydlić. „Rozmydlić” także odpowiedzialność – co jest przecież cechą naszego życia publicznego. Propozycja NIK jest ciekawa, i na czasie. Z kilku powodów, szczególnie zaś z tego, że samorządy są coraz bardzie nie dofinansowane. Uzyskiwane dochody samorządów nie pozwalają na zaspakajanie słusznych, a często koniecznych oczekiwań społeczności lokalnych. Coraz częściej zaspakajania w podstawowym zakresie. Konieczna jest zatem możliwie szybka zmiana ustawy o dochodach jst. Trzeba zapobiec nadmiernemu zadłużaniu się samorządów, co związane jest również z niedofinansowaniem zadań zleconych. Samorządy biednieją. rozwiń

Henryk Gryko, 2017-10-02 07:34:54 odpowiedz

ZOBACZ WSZYSTKIE


ZOBACZ TAKŻE

PARTNER SERWISU