Dokument lokacyjny Krakowa na Liście Krajowej Programu "Pamięć Świata" UNESCO

Dokument lokacyjny Krakowa z 1257 r. znajdzie się na pierwszej Liście Krajowej Programu "Pamięć Świata" UNESCO, która zostanie ogłoszona podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim.

Pierwsza lista obejmuje 11 zabytków piśmiennictwa przechowywanych w zbiorach dziewięciu instytucji z Warszawy, Krakowa, Gniezna, Poznania i Wrocławia. To najważniejsze dla historii, kultury i narodu polskiego dokumenty, m.in. Ustawa Rządowa z 3 maja 1791 r. znajdująca się w Archiwum Głównym Akt Dawnych.

"Dokument lokacyjny Krakowa z 1257 r. jest najstarszym spośród aktów lokacyjnych przechowywanych w Archiwach Państwowych. Bardzo cieszymy się, że trafił na listę Programu Pamięć Świata UNESCO. Lista ta ma na celu promocję dziedzictwa dokumentarnego ludzkości, udostępnianie go wszystkim zainteresowanym oraz zabezpieczenie dla przyszłych pokoleń" - powiedziała dyrektor Archiwum Narodowego Krakowie dr Barbara Berska.

Na listę wpisywane będą najcenniejsze dokumenty i zbiory znajdujące się w posiadaniu instytucji w Polsce lub poza granicami kraju, a mające szczególne znaczenie dla dziedzictwa kulturowego i tradycji naszego kraju.

Czytaj też:  Nasze skarby na liście UNESCO

Zgłoszeń dokonują szefowie polskich instytucji. Kryteria wpisu na listę określił Krajowy Komitet Programu UNESCO "Pamięć Świata". Dokumenty są oceniane pod kątem ich: autentyczności, integralności i kompletności, reprezentatywności dla miejsca, w którym powstały, wartości dla okresu, w którym zostały wystawione, wpływu na przemiany i rozwój kultury człowieka, tradycje kulturowe i cywilizacyjne. "To wyjątkowe przykłady dokonań umysłu człowieka" - podkreśliła dr Berska.

Przechowywany w Archiwum Narodowym w Krakowie "Dokument lokacyjny miasta Krakowa" został wystawiony 5 czerwca 1257 r. przez Bolesława Wstydliwego. Na mocy tego dokumentu Kraków został lokowany na prawie magdeburskim na wzór Wrocławia. Stawał się gminą samorządową, na czele której stał dziedziczny wójt wraz z wybieraną wśród mieszczan ławą. W mieście funkcjonowała Rada Miejska kierowana przez burmistrza, wybieranego spośród jej członków. Władze nie tylko administrowały miastem, ale też pełniły funkcje sądownicze.

Akt lokacyjny wymienia liczne przywileje i nadania, które uzyskali zarówno wójtowie, jak i cała gmina miejska. Lokacja wprowadziła nowe założenia urbanistyczne i architektoniczne, wytyczono wówczas istniejący do dziś plan zabudowy Krakowa, z największym wśród miast średniowiecznych rynkiem pośrodku i odchodzącymi od niego ulicami.

Dokument spisany jest odręcznie w języku łacińskim na pergaminie. Obecnie jest on badany przez specjalistów. Akt lokacyjny Krakowa będzie można obejrzeć w najbliższą sobotę i niedzielę w siedzibie Archiwum Narodowego w Krakowie przy ul. Siennej 16.

W pierwszej edycji Listy Krajowej programu UNESCO "Pamięć Świata" znalazły się na niej także dwa inne dokumenty przechowywane w Krakowie: Kodeks "Banderia Prutenorum" Jana Długosza ze zbiorów Biblioteki Jagiellońskiej zawierający opis 56 chorągwi krzyżackich oraz "Opis żup wielickiej i bocheńskiej" przechowywany w Bibliotece Naukowej PAU i PAN w Krakowie.

W ramach programu UNESCO "Pamięć świata" istnieje też lista światowa, na którą wpisane zostały m.in. rękopisy Fryderyka Chopina, Tablica 21 Postulatów Gdańskich z Sierpnia 1980 roku oraz Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu.

Podobał się artykuł? Podziel się!

 


KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.