Śląskie: prezenty od Dzieciątka, rzadkie potrawy

Rzadko już przyrządzane siemieniotka i moczka oraz wciąż popularne makówki to typowe śląskie potrawy wigilijne.
Śląskie: prezenty od Dzieciątka, rzadkie potrawy

Choinka pojawiła się w śląskich domach późno, charakterystyczne dla Śląska było za to budowanie w domu szopek, tzw. betlejek. A prezenty przynosi Dzieciątko. 

Siemieniotka to polewka z siemienia konopnego, rozgotowana z kaszą jaglaną, z dodatkiem kaszy tatarczanej. Moczka to rodzaj gęstego sosu, używanego do klusek. Występuje w kilku odmianach; jej zasadnicza baza to piernik i pieczki, czyli suszone owoce, które są moczone i rozgotowywane. Do tego dodawano najrozmaitsze przyprawy, jak chrzan, czosnek i pasternak - bulwiastą roślinę pastewną.

Niezwykle lubiane na Śląsku makówki to plastry bułki moczone w mleku, przekładane makiem z dodatkiem bakalii, potem ochłodzone. Składniki siemieniotki i makówek - mnogość ziarenek kaszy czy maku - symbolizują obfitość.

Zanim w śląskich domach zagościła choinka, ogromnie rozbudowany był na tym terenie kult żłóbka, inaczej szopki lub betlejki. Bezpośrednio odwzorowywała ona swoim wyglądem szopkę kościelną, miała klasyczny, skromny wygląd - poza pasterzami nie było tam postaci świeckich, nie było też bogatych budynków odwzorowujących miejscową architekturę, jak to ma miejsce w szopkach krakowskich.

Choinka jako drzewko stojące w domu na Śląsku jest czymś stosunkowo nowym. Na wsi zaczęła się przyjmować w późnych latach trzydziestych XX w., a w niektórych rejonach dopiero po wojnie. Istniał jednak zwyczaj wieszania w domu tzw. połaźnicy czy podłaźnicy - czubek ściętego drzewa iglastego wisiał szczytem w dół u sufitu, ozdobiony czerwonymi jabłkami, pierniczkami, orzechami.

W centrum wigilijnego stołu był chleb - pieczono specjalnie mały, okrągły bochenek chleba, który symbolizował dobrobyt. Od niego zaczynano wieczerzę wigilijną. Najstarszy w rodzinie mężczyzna odkrawał piętkę - tzw. godni krajiczek, który przechowywano cały rok i któremu przypisywano magiczną moc - miał m.in. usuwać boleści.

Na nakrytym białym obrusem stole powinny się znaleźć zapalone świece i krzyż, w rodzinach górniczych stawiano dodatkowo zapaloną lampę górniczą. Pod stołem musiało być koniecznie coś metalowego - mógł to być młot górniczy, siekiera czy lemiesz pługa, wiążące się z magią siły i mocy, które z żelaza miały przepłynąć do organizmu ludzkiego.

Wieczerza była jedzona z jednej misy; do dziś niektóre rodziny jedzą w ten sposób makówki. - Żebyśmy byli zawsze w kupie - jak mówią. To wzmacniało poczucie wspólnoty, wzajemnej miłości, dominujące podczas tej wieczerzy. Misę stawiano na opłatku - jeśli się przykleił do dna, to wróżyło urodzaj.

Prezenty na Śląsku przynosiło od zawsze Dzieciątko - prawdopodobnie było to nawiązanie do Trzech Króli, którzy składali hołd w Betlejem i przynieśli Dzieciątku dary.

Najpierw, choćby w skromny sposób, rodzice obdarowywali dzieci, dopiero z czasem upominki zaczęli sobie robić dorośli. Prezenty były w przeszłości skromne, bez zbytków i rozrzutności - słodycze, szalik, wystrugany przez kogoś z domowników konik. Zanim upowszechniła się choinka, były kładzione na parapecie.

Czytaj też:

Lokalnie też jedliśmy mięso na wigilię 

Podobał się artykuł? Podziel się!

 


KOMENTARZE (3)ZOBACZ WSZYSTKIE

Niestety .... niektórym brak środków .... a to powazne utrudnienie! zapewne tak już będzie do końca roku, no chyba , że coś się zmieni i sprawimy zeby wszyscy mieli prawdziwe swieta z pysznosciami na stole i prezentami pod choinką

Piernik, 2010-12-27 11:19:46 odpowiedz

I nie było ani skarpety zprezentami ani Mikołaja z komina.A WOREK Z PREZENTAMI? No cóż kogo było stać i kto chciał ten to robił.W święta popularne były też odwiedziny...aby obdarowywać się i dzielić świątecznym nastrojem.TE I INNE zwyczaje przetrwały niekiedy do współczesności

karp w, 2010-12-27 10:37:07 odpowiedz

to prawda : na śląsku jest dzieciątko a nie żaden mikołaj czy dziadek mróz , a teeee makówki pyszne aż palce lizać

Smakołyk, 2010-12-26 22:35:24 odpowiedz

ZOBACZ WSZYSTKIE


ZOBACZ TAKŻE