Świąteczna wystawa w gdańskim muzeum

Kilkanaście choinek bożonarodzeniowych z różnych epok i regionów Polski oraz wieszane u sufitu dekoracje świąteczne zwane podłaźnikiem można będzie oglądać od soboty w Oddziale Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku-Oliwie.
Świąteczna wystawa w gdańskim muzeum

Jak przypomniała w rozmowie z kurator ekspozycji Iwona Świętosławska zwyczaj ustawiania i dekorowania w domu zielonego drzewka przybył do Polski z Niemiec.

- Pierwsza wzmianka o świątecznych drzewkach pochodzi z 1419 roku i opisuje udekorowaną jabłkami, piernikami i orzechami choinkę, która podarowana została szpitalowi Św. Ducha przez cech piekarzy we Fryburgu. Jej wizerunek natomiast po raz pierwszy pojawił się na miedziorycie Lucasa Cranacha Starszego w 1509 roku. Powszechnie przyjęło się, iż na ziemie polskie dekoracja ta dotarła w końcu XVIII wieku" - poinformowała Świętosławska.

Kurator zaznaczyła, że dwa lata temu znawca i miłośnik Gdańska Andrzej Januszajtis poinformował o odkryciu dokumentu świadczącego o tym, iż w mieście nad Motławą zdobienie bożonarodzeniowej choinki miało miejsce już w 1698 roku.

- To poemat śpiewaka i poety gdańskiego Achacey'a Filliborna "Święte drzewko Chrystusowe", w którym opisuje nowy zwyczaj ubierania drzewka iglastego w owoce i pierniki dla dzieci. Gdańsk z racji swojego położenia był wtedy miastem otwartym na świat, mieszkało tu wiele narodowości. Co ważne, żyli też tu protestanci mający związki z kulturą niemiecką - wyjaśniła Świętosławska.

Jej zdaniem, wspomniany utwór to najstarsza wzmianka o istnieniu choinki na ziemiach Polski.

Zanim jednak choinka na stałe zagościła w chłopskich chatach i szlacheckich dworkach powszechnym obyczajem było ustawianie snopów niemłóconego zboża, czasem dodatkowo ozdobionych jabłkami i orzechami, zapewniających domowi symboliczny dostatek. Tego rodzaju dekoracja utrzymała się do początku XX wieku.

Równie popularnym sposobem ozdobienia domu na Boże Narodzenie był podłaźnik, czyli wieszana pod sufitem słoma z takimi naturalnymi dekoracjami jak np. jabłka - symbol urody, orzech - symbol mądrości, cebula i czosnek - jako symbole zdrowia. To ostatnie warzywo miało również odstraszać demony i złe moce.

- Inna nazwa, oprócz podłaźnika, na ten rodzaj dekoracji, zależnie od regionu, to także jutka, wiecha, gaj lub sad. To prawdziwie polski i słowiański zwyczaj, choć zdobniki pod sufitem wieszano także w antycznej Grecji i Rzymie - były to jednak zielone gałązki cyprysu i oliwki. Jeszcze po II wojnie światowej w niektórych regionach południowo-wschodniej Polski praktykowano taki sposób ozdabiania domu na święta - zaznaczyła Świętosławska.

Na wystawie "Choinki, podłaźniczki, sady, czyli historia wigilijnego drzewka" prezentowanych będzie kilkanaście choinek m.in. ludowe - łowicka, kaszubska, podlaska, "kryzysowa" z lat 80. XX wieku oraz współczesna o awangardowym charakterze przygotowana przez florystkę. Oprócz tego różne typy podłaźników. Ogółem na ekspozycji pokazanych zostanie ok. 2-3 tysięcy dekoracji związanych z Bożym Narodzeniem.

Świąteczna wystawa w Oddziale Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku (zabierz głos/oceń prezydenta) potrwa do 29 grudnia 2012 r.

Podobał się artykuł? Podziel się!

 


KOMENTARZE (2)ZOBACZ WSZYSTKIE

Zawsze warto zobaczyć taką świąteczną wystawę.

Puls, 2011-12-04 22:55:58 odpowiedz

oj z wielką wielką chęcia pooglądalibyśmy sobie taką wystawkę.

Fenomen, 2011-12-03 19:44:40 odpowiedz

ZOBACZ WSZYSTKIE


ZOBACZ TAKŻE