PARTNER PORTALU
  • BGK

Świętokrzyskie, zwyczaje w Wielkanoc: Bziukanie i tarabanienie w Wielką Sobotę

  • PAP/AT    25 marca 2016 - 12:38
Świętokrzyskie, zwyczaje w Wielkanoc: Bziukanie i tarabanienie w Wielką Sobotę
Taraban przygotowuje się na trzy miesiące przed Wielkanocą (fot.pixabay.com)

• Bziukanie, zwyczaj znany najprawdopodobniej tylko w jednym miejscu w Polsce - w Koprzywnicy, można zobaczyć podczas procesji w Wigilię Paschalną w Wielką Sobotę.
• W pobliskich Iwaniskach wieść o zmartwychwstaniu Chrystusa będą oznajmiać uderzenia w taraban.




W Koprzywnicy (świętokrzyskie) nikt nie pamięta, skąd wzięła się praktykowana od pokoleń tradycja. Może wywodzić się z czasów powstania styczniowego. Wówczas władze carskie zabroniły świętowania Zmartwychwstania Chrystusa. Pomysł, aby strażacy nabierali nafty w usta i wydmuchiwali ją na płonące pochodnie, mógł być sposobem na ciche świętowanie. Powstające w ten sposób wysokie na kilka metrów słupy ognia, miejscowi nazwali "bziukami".

Msza w Wigilię Paschalną w miejscowym kościele Matki Bożej Różańcowej odbędzie się w sobotę o godz. 20. Uroczystą procesję po mszy wokół kościoła, uświetnią ubrani na galowo strażacy z miejscowej Ochotniczej Straży Pożarnej - będą szli w procesji przed niesioną przez księdza w monstrancji hostią.

Czytaj też: Górnicy przeszli podziemną Drogą Krzyżową w kopalni soli

Podobnie jak w ubiegłym roku, w bziukaniu wezmą udział cztery osoby. Najmłodszy to 20-latek, który podtrzymuje rodzinną tradycję - jego ojciec dawniej też brał udział w wielkanocnym, lokalnym zwyczaju.

"Ze względu na bezpieczeństwo uczestników nabożeństwa, a nasza tradycja od lat przyciąga do miejscowości wielu przyjezdnych, oraz niewielki rozmiar przykościelnego placu, w bziukaniu nie może uczestniczyć więcej strażaków. Dawniej w bziuki angażowało się nawet 10 osób" - powiedział PAP prezes koprzywnickiej OSP, Zdzisław Cebuchowski.

Inni strażacy, towarzyszący bziukającym, będą nieśli butelki z naftą i zapalone pochodnie, a specjalna asysta wyposażona w koce gaśnicze, będzie czuwała nad bezpieczeństwem uczestniczących w procesji.

Podobnie jak w latach ubiegłych uroczystość uświetnią wystrzałami z armat rycerze z lokalnych grup rekonstrukcji historycznych.

Podobnego zwyczaju prawdopodobnie nie ma nigdzie indziej w Polsce. Nazwa "bziukanie" wzięła się od specyficznego odgłosu, jaki towarzyszy wydmuchiwaniu nafty na płonące pochodnie. Często słupy ognia, które sprawiają wrażenie, jak gdyby wydostawały się z ust strażaków, mają wysokość nawet kilku metrów. W ten sposób strażacy "niosą światło, by oświetlać drogę Chrystusowi".

W położonych ok. 30 km od Koprzywnicy Iwaniskach, wieść o Zmartwychwstaniu Chrystusa będą oznajmiały od północy w Wielką Sobotę uderzenia w taraban - duży bęben, od pokoleń przechowywany w tutejszej remizie.

Instrument zostanie wniesiony do miejscowego kościoła, w czasie czuwania przy grobie Jezusa, na kilka minut przed północą. O północy rozpocznie się kilkunastominutowy koncert doświadczonego dobosza - najczęściej strażaka OSP. Strażacy jeszcze przez godzinę będą wybijali na tarabanie specjalny rytm.

Następnie pójdą bębnić przed plebanią, aby obudzić księdza. Później młodzi kawalerowie - zwykle 18-19-latki - wyruszą ulicami miasteczka, gdzie przed domami panien, będą grali do białego rana. Gospodarze zaproszą ich na poczęstunek, w trakcie którego wszyscy będą składali sobie świąteczne życzenia.

Jak powiedział Ryszard Bednarski z iwańskiej OSP, dawniej tarabaniarze z bębnem objeżdżali też okoliczne miejscowości, ale tego zwyczaju zaniechano. Bęben będzie używany również podczas najbardziej doniosłych momentów pierwszej świątecznej mszy - rezurekcji.

Taraban przygotowuje się na trzy miesiące przed Wielkanocą. Raz na kilka lat, dla wydobycia z instrumentu jak najlepszych dzięków, wymienia się pokrywającą go skórę.

Tradycja wielkanocnego bębnienia w Iwaniskach znana jest od niepamiętnych czasów. Zwyczaj był podtrzymywany w okresie II wojny światowej i w czasie stanu wojennego - wówczas na użycie tarabanu potrzebne były specjalne zezwolenia władz. Według etnografów tradycja wpisuje się w zwyczajowość wielkanocną, gdzie rezurekcja i Zmartwychwstanie były momentem kulminacyjnym - odgłos tarabanu ma ogłaszać radosną nowinę i jest formą salutu na cześć Zmartwychwstałego Jezusa.

Facebook Podobał się artykuł? Podziel się!




REKLAMA




×
KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.