Uczniowie ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi są dyskryminowani?

Uczniowie ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi są dyskryminowani?
Szczególnie krzywdzące dla uczniów mogą być przyjmowane systemy punktowe (fot. shutterstock)
Obecne przepisy nie uwzględniają specyfiki funkcjonowania w szkole uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i nie służą realizacji założeń edukacji włączającej - czytamy w apelu do MEiN.
  • Samorzecznicy zwracają uwagę, że wewnątrzszkolne systemy oceniania często nie uwzględniają wprost sytuacji uczniów z niepełnosprawnościami.
  • Wewnątrzszkolne systemy oceniania często nie uwzględniają wprost sytuacji uczniów z niepełnosprawnościami.
  •  Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi często nie są w stanie w ogóle podjąć działań, za które punkty są przyznawane.

System ocen zachowania naraża uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi na gorsze traktowanie w porównaniu z pozostałymi. Szczególnie krzywdzące mogą być przyjmowane przez niektóre szkoły systemy punktowe, gdzie ocena zachowania wynika z sumy punktów zdobytych w roku za konkretne zachowania i aktywności. Tymczasem uczniowie ze specjalnymi potrzebami często nie są w stanie podjąć działań, za które punkty są przyznawane – zwraca uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich.

Czytaj: Reforma psychiatrii dziecięcej? Uczeń z depresją jest jak tykająca bomba

Jak pisze, może to wynikać z rodzaju i stopnia ich niepełnosprawności  - w tym wypadku są traktowani gorzej w porównaniu z pozostałymi uczniami. W niektórych przypadkach może to stanowić nawet ich pośrednią dyskryminację.

W ramach współpracy z samorzecznikami - osobami w spektrum autyzmu -  RPO przedstawił problem ministrowi edukacji i nauki Przemysławowi Czarnkowi.

W piśmie do MKiN samorzecznicy wspólnie z RPO postulują zastąpienie obecnych rozwiązań opisowym modelowaniem postaw prospołecznych.

W ich ocenie, obecne przepisy nie uwzględniają specyfiki funkcjonowania w szkole uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i nie służą realizacji założeń edukacji włączającej.

Nie gwarantują zwłaszcza, że zachowania wynikające bezpośrednio z niepełnosprawności, a mogące być odebrane jako trudne i „niegrzeczne" przez nauczycieli i innych pracowników szkół, nie zaważą na ostatecznej ocenie zachowania na świadectwie szkolnym.

Na czym polegają problemy

Samorzecznicy zwracają uwagę, że wewnątrzszkolne systemy oceniania często nie uwzględniają wprost sytuacji uczniów z niepełnosprawnościami, mimo że obowiązek taki wynika z rozporządzenia. W tych wypadkach szczególnie krzywdzące mogą być przyjmowane przez niektóre placówki systemy punktowe, w których ocena zachowania wynika z sumy zdobytych w ciągu roku szkolnego punktów przyznawanych za konkretne zachowania i aktywności uczniów.

Tymczasem uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi często nie są w stanie w ogóle podjąć działań, za które punkty są przyznawane. Może to wynikać z rodzaju i stopnia ich niepełnoprawności - w tym wypadku są traktowani gorzej w porównaniu z pozostałymi uczniami. W niektórych przypadkach może to stanowić nawet ich pośrednią dyskryminację ze względu na niepełnosprawność.

Ministerstwo Edukacji i Nauki pracuje nad przygotowaniem kompleksowych rozwiązań mających na celu poprawę jakości edukacji dla wszystkich uczniów (fot.mat.prasowe)
Ministerstwo Edukacji i Nauki pracuje nad przygotowaniem kompleksowych rozwiązań mających na celu poprawę jakości edukacji dla wszystkich uczniów (fot.mat.prasowe)

Zgodnie z rozporządzeniem, począwszy od klasy IV szkoły podstawowej, uczeń, który w wyniku klasyfikacji rocznej uzyskał z obowiązkowych zajęć edukacyjnych średnią rocznych ocen klasyfikacyjnych co najmniej 4,75 oraz co najmniej bardzo dobrą roczną ocenę klasyfikacyjną zachowania, otrzymuje promocję do klasy programowo wyższej z wyróżnieniem - tzw. czerwonym paskiem. W konsekwencji otrzymanie niższej oceny zachowania niż bardzo dobra - pomimo wysokich stopni z poszczególnych przedmiotów - uniemożliwia uzyskanie świadectwa z wyróżnieniem.

To kryterium jest szczególnie ważne  dla uczniów kończących klasę VIII. W przypadku bowiem  większej liczby kandydatów do klasy pierwszej szkoły ponadpodstawowej na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego bierze się pod uwagę m.in. świadectwo ukończenia szkoły podstawowej z wyróżnieniem. 

Wynika z tego, że uczniowie, którzy nie uzyskali co najmniej bardzo dobrej rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania, mają mniejsze szanse na dostanie się do wybranej szkoły ponadpodstawowej. W przypadku uczniów z niepełnosprawnościami, które wprost przekładają się na ich zachowanie, sprostanie temu kryterium wydaje się poza ich kontrolą. A zatem już na etapie rekrutacji do szkoły ponadpodstawowej ich szanse na dostanie się do wybranej placówki są mniejsze niż uczniów bez tego rodzaju niepełnosprawności.

Czytaj też: Reforma psychiatrii dziecięcej? Uczeń z depresją jest jak tykająca bomba

Ocena z zachowania jest również brana pod uwagę przy udzielaniu stypendium za wyniki w nauce lub za osiągnięcia sportowe.

Wnioskodawcy wskazują, że obecny system oceniania nie spełnia wymogu elastyczności. Wydaje się nie odnotowywać zwłaszcza postępów poszczególnych osób, nie motywuje do dalszej pracy oraz nie zapewnia wystarczającej informacji o problemach lub szczególnych uzdolnieniach.

MEiN odpowiada

W odpowiedzi Dariusz Piontkowski, sekretarza stanu w MEiN, pisze, że Ministerstwo Edukacji i Nauki pracuje nad przygotowaniem kompleksowych rozwiązań mających na celu poprawę jakości edukacji dla wszystkich uczniów, z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb edukacyjnych.

Jak dodaje wiceminister - diagnoza funkcjonalna umożliwi przejście od modelu medycznego opartego na rozpoznaniu medycznym na rzecz modelu społecznego, opartego na analizie funkcjonowania dziecka i wynikających z tego potrzeb w zakresie zarówno wsparcia dziecka, jak dostosowania środowiska zewnętrznego poprzez np. zapewnienie warunków nauczania.

Piontkowski dodaje także, że przepisy ustawy o systemie oświaty umożliwiają stosowanie ocen opisowych - w tym oceny zachowania - również w klasach IV-VIII szkoły podstawowej – jeśli statut szkoły tak przewiduje.

„Ocenianie osiągnięć ucznia oraz jego zachowania odbywa się w ramach oceniania wewnątrzszkolnego. Szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły” - tłumaczy wiceszef MEiN .

Według ministra Piontkowskiego „rozwiązań w sprawie oceniania uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi należy zatem poszukiwać na poziomie szkoły i regulować te kwestie w przepisach wewnątrzszkolnych. Pozwoli to dostosować rozwiązania do zróżnicowanych potrzeb uczniów i oczekiwań rodziców wobec szkoły”.

Wyjaśnia, że ewentualne wątpliwości dotyczące sposobu oceniania wewnątrzszkolnego powinny być zgłaszane do wychowawcy klasy lub do dyrektora szkoły, który sprawuje w szkole nadzór pedagogiczny.

„W zakresie kompetencji dyrektora szkoły i innych nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze pozostaje obserwowanie, analizowanie i ocena sposobu realizacji procesu edukacyjnego, w tym dostosowanie przez zatrudnionych w szkole nauczycieli wymagań edukacyjnych do indywidulanych potrzeb rozwojowych” – czytamy w piśmie.

 

TAGI
KOMENTARZE6

  • Nie ściemniaj 2022-09-03 21:17:27
    Do matematyk: możliwe, że masz schizofrenię;) tak wynika z tego co napisałeś. Fajnie, że uczysz w wiejskiej szkółce i na tym opierasz swoje szkolne marzenia.
  • matematyk 2022-09-03 16:32:54
    Do nie ściemniaj: W jakim temacie? Jaki Matuś? Jakie pól etatu? Schizofrenia? a co do moich kolegów to już jest norma, że rada od 14 do 16 maks. W końcu zaczęliśmy szanować swój czas, wyciągamy wnioski.
  • Nie ściemniaj 2022-09-03 07:10:14
    Do matematyk: ale pracujesz na pół etatu prawda Matuś? Czyli jesteś taka zapchajdziura w szkole. Po pierwsze co ma wspólnego uczestnictwo w radach z realizowaniem programu nauczania? Dwa reszta nauczycieli nie poszła twoim śladem i uczestniczy w radach czy jest inaczej? gdyby nie korepetycje przym...ierałbyś głodem napisałeś w innym temacie.  rozwiń

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!