PARTNERZY PORTALU

Miasta ze wsparciem w drodze do zmian

  • AKC    23 czerwca 2022 - 20:00
Miasta ze wsparciem w drodze do zmian
Podczas WUF11 w Katowicach zostanie zaprezentowany katalog najlepszych polskich wzorców polityk miejskich (fot. Pixabay)

Program Rozwój Lokalny, Human Smart Cities, Modelowa Rewitalizacja Miast to tylko wybrane spośród wielu działań adresowanych do samorządów. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oferuje w nich nie tylko realne inwestycje i środki płynące do miast i gmin z funduszy unijnych, ale przede wszystkim wsparcie samorządu w przygotowywaniu niezbędnej dokumentacji na potrzeby aplikowania o środki z UE. Bardzo wiele gmin nie ma bowiem wystarczającego potencjału do przygotowywania strategii, planów czy projektów inwestycyjnych, a bez tego trudno aplikować o pieniądze.




  • Dzięki wsparciu Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, samorządy mogą partycypować w różnego rodzaju konkursach i programach, których celem jest nie tylko zdobywanie środków na prorozwojowe inwestycje, ale przede wszystkim zdobywanie kompetencji do zarządzania małymi ojczyznami.
  • Do najważniejszych projektów należą m.in.: Human Smart Cities, Centrum Wsparcia Doradczego czy Partnerska Inicjatywa Miast.
  • Z okazji zbliżającego się Światowego Forum Miejskiego w Katowicach (WUF11), Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej zaprezentuje Plan Działań dla Miast, czyli unikatowy w skali Europy program, zawierający katalog najlepszych wzorców w politykach miejskich.

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej prowadzi różnorodne działania finansowane z środków europejskich i budżetu państwa, mające na celu wzmocnienie jednostek samorządu terytorialnego.

– Od początku istnienia Departamentu Programów Pomocowych wspieramy samorządy miejskie różnorodnymi konkursami i programami, finansowanymi ze środków europejskich i budżetu państwa. Prowadzimy jednocześnie współpracę z organizacjami skupiającymi jednostki samorządu terytorialnego, szczególnie ze Związkiem Miast Polskich, tak żeby poznać i zrozumieć potrzeby społeczności i urzędników lokalnych, którzy odpowiadają za rozwój miast. Dzięki temu możemy przygotowywać skuteczne instrumenty wsparcia i realizować wyzwania rozwojowe, rewitalizacyjne, finansować społeczne i technologiczne miejskie innowacje, wzmacniać administrację samorządową, tak aby nie tylko duże miasta, ale również średnie i małe były atrakcyjnymi miejscami do życia – mówi Maciej Aulak, dyrektor Departamentu Programów Pomocowych w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.

Cenne wsparcie i wskazówki

Istotne wsparcie dla samorządów płynie z Mechanizmu Finansowego EOG i Norweskiego Mechanizmu Finansowego, w ramach których realizowany jest Program Rozwój Lokalny.
Program (całkowity budżet programu to 117,6 mln euro, w tym grant: 100 mln euro, wkład krajowy 17,6 mln euro – red.) jest finansowany z tzw. Mechanizmów Finansowych, które nie stanowią funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, ale charakter i cel programu przyczyniają się do przygotowania miast średnich do absorbcji środków w ramach nowej perspektywy UE 2021-2027.

W przeprowadzonym w ramach programu konkursie wybrano 29 miast, z którymi podpisano umowy na realizację projektów – każda na kwotę około 15 mln euro (łącznie pracowano nad przygotowaniem 54 koncepcji rozwojowych średnich i małych miast – red.). Wybrane samorządy będą wdrażały kompleksowe działania rozwojowe, m.in. w zakresie rozwoju społecznego/środowiskowego i gospodarczego oraz instytucjonalnego, gdyż właśnie w tym zakresie zidentyfikowano duże potrzeby.

Miasta, które uczestniczyły w konkursie, otrzymały szerokie wsparcie ze strony ekspertów Związku Miast Polskich w zakresie analizy sytuacji społeczno-gospodarczej, planowania strategicznego czy analizy sytuacji finansowej, które pozwoli im na ubieganie się w przyszłości o środki unijne.
Wsparcie miast przez ZMP przy udziale Instytutu Rozwoju Miast i Regionów będzie kontynuowane na etapie wdrażania projektów, tak aby wypracować najlepsze praktyki i wzorce, które będą mogły zostać wykorzystane przez inne samorządy.

Ponadto miasta – beneficjenci otrzymają dodatkowe wsparcie m.in. na działania związane z przygotowaniem dokumentacji inwestycyjnej (uzupełniające względem działań podstawowych finansowanych w Programie Rozwój Lokalny), które nie będą mogły zostać zrealizowane w projektach.

Miasta coraz bardziej smart

Wśród działań, które MFiPR podejmuje na rzecz samorządów, jest m.in. konkurs Human Smart Cities, w ramach którego realizowane są obecnie 24 projekty (dofinansowane na kwotę ok. 40 mln zł ze środków POPT 2014-2020) o charakterze pilotażowym, a rozwiązania wypracowane w ramach projektów mają być w przyszłości również modelami dla innych miast zainteresowanych inteligentnymi rozwiązanymi.

Dzięki konkursowi miasta zyskały przede wszystkim możliwość przygotowania dokumentacji i strategii w zakresie rozwoju inteligentnego. Ponadto realizowane są pilotażowe projekty UrbanLab (Rzeszów i Gdynia), które służą wypracowaniu innowacyjnych rozwiązań zarządczych.

Rewitalizacja ze wsparciem

MFiPR prowadzi również działania wspierające samorządy w działaniach rewitalizacyjnych miast. Część z nich została zrealizowana – m.in. w ramach konkursu Modelowa Rewitalizacja Miast, w którym wsparcie w wysokości ponad 38,7 mln zł otrzymało 20 samorządów.

Wypracowane przez miasta modelowe i pilotażowe dobre praktyki są udostępniane poprzez Krajowe Centrum Wiedzy o Rewitalizacji (www.rewitalizacja.gov.pl). Filmy promujące efekty realizacji projektów modelowych i pilotażowych dostępne są na kanale YouTube "Fundusze Europejskie", który dostępny jest TUTAJ, a już wkrótce można będzie zapoznać się z nimi osobiście podczas WUF11, gdzie będą prezentowane w pawilonie polskim.

W celu wzmocnienia instytucjonalnego przeprowadzono konkursy dotacji dla gmin na przygotowanie lub aktualizację programów rewitalizacji. Wartość projektów wyniosła 61,4 mln zł, całkowita kwota dotacji ze środków Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna (POPT) to 55 mln zł, z czego bezpośrednio na dotacje dla gmin przeznaczonych zostało ponad 46,8 mln zł.

Pod okiem i ze wsparciem ekspertów

MFiPR realizując różnorodne konkursy, wypracowało formułę wsparcia eksperckiego, na które samorządy mogą liczyć zarówno na etapie przygotowania dokumentacji konkursowej, jak i wdrażania działań projektowych.

Wszystkie doświadczenia z wdrażanych działań są rozpowszechniane wśród miast, dzięki czemu z realizowanych projektów korzystają nie tylko miasta – beneficjenci, ale wszystkie samorządy zainteresowane wymianą wiedzy i cennych praktyk. Takie podejście, pożądane i doceniane przez samorządy, z dużą dozą prawdopodobieństwa będzie kontynowanie w przyszłych konkursach/ programach realizowanych przez MFiPR.

Wzmocnić sprawność administracyjną samorządów

Departament Strategii Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej prowadzi także szereg projektów miejskich. Jednym z nich jest Centrum Wsparcia Doradczego. Od września 2020 r. do marca 2022 r. realizowany był pilotaż Centrum Wsparcia Doradczego (CWD), który objął 38 partnerstw (ponad 370 samorządów) z 15 województw.

CWD ma odpowiadać na potrzebę wsparcia administracji samorządowej szczebla lokalnego oraz pozwala nabyć i utrwalić samorządom kluczowe kompetencje diagnozowania potrzeb społeczności lokalnych, planowania strategicznego oraz zarządzania procesami inwestycyjnymi. Dzięki temu, możliwe jest zbliżenie do siebie samorządów, co przekłada się na efektywniejszą współpracę oraz jakość projektów i inwestycji. Działania administracji samorządowej są ukierunkowane przez zespół ekspertów. 

Głównym celem projektu jest wzmocnienie sprawności administracyjnej samorządów terytorialnych (gminnych i powiatowych), w tym poprawa ich kompetencji do zarządzania strategicznego oraz inicjowania i realizacji kompleksowych przedsięwzięć rozwojowych, w partnerstwie społeczno-gospodarczym i z sąsiednimi samorządami.

Od kwietnia 2022 r. do końca czerwca 2023 r. trwa kolejna edycja CWD – pod nazwą CWD Plus. Projekt wspiera 77 partnerstw samorządów lokalnych z 16 województw. Wsparcie w ramach CWD Plus kierowane jest do partnerstw uczestniczących w pilotażu CWD (37), jak i do nowych partnerstw - w liczbie 40.

Miękkie działania integrujące

Kolejny program to Partnerska Inicjatywa Miast (PIM). Zakłada on wymianę i promocję wiedzy pomiędzy miastami oraz innymi podmiotami zaangażowanymi w kształtowanie i realizację polityki miejskiej w zakresie prowadzenia przez miasta zintegrowanej polityki miejskiej. Wynika on z celów Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju (SOR), Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030 (KSRR) oraz Krajowej Polityki Miejskiej 2030. 

PIM realizowany jest w grupach tematycznych, tzw. sieciach, w skład których wchodzi po dwóch przedstawicieli każdego miasta (zespół projektowy), które wybrano ze zgłoszeń w odpowiedzi na ogłoszony nabór. Udział w pracach sieci, w oparciu o wymianę wiedzy i doświadczeń pomiędzy miastami ze wsparciem eksperta tematycznego, umożliwia właściwą identyfikację lokalnych wyzwań i problemów. Dzięki temu możliwe jest wypracowywanie kierunków postępowania i rozwiązań adekwatnych do lokalnych potrzeb i możliwości - przy jednoczesnej wysokiej akceptacji społecznej. 

PIM kładzie nacisk na działania "miękkie”, integrujące różnych partnerów i rozwijające potencjał endogenny partnerów w nim uczestniczących. Efektem prac sieci są inicjatywy i działania mające odniesienie do potrzeb lokalnych oraz propozycje rozwiązań legislacyjnych, organizacyjnych w zakresie tematycznym sieci dla władz administracji centralnej, przygotowane w oparciu o własne doświadczenia i wspólnie wypracowane wnioski przedstawicieli JST.

Każde miasto będące w sieci będzie opracowywało własny dokument lub pakiet dokumentów pod nazwą Miejska Inicjatywa Działań (MID), opisujący ścieżkę dojścia do zdefiniowania i rozwiązania problemu na poziomie lokalnym oraz zawierający propozycje konkretnych rozwiązań i działań. W MID powinny zostać wykorzystane doświadczenia i pomysły pozyskane w czasie pracy sieci PIM, ale też czerpać z istniejących zasobów materialnych i polityk lokalnych (strategie, plany, działania).

Wnioski na przyszłość

Pierwsza, pilotażowa edycja PIM była realizowana w latach 2017-2019. Do końca 2021 roku trwała finalizacja etapu wdrożeniowego pilotażu. Wzięły w nim udział 34 podmioty, których przedstawiciele uczestniczyli w pracach trzech sieci: Rewitalizacja, Jakość powietrza, Mobilność miejska. Uwagi zebrane podczas pilotażu posłużyły MFiPR do przygotowania nowej edycji PIM.

Jej realizacja została zaplanowana na lata 2021-2023. Bierze w niej udział 28 miast w ramach 3 sieci tematycznych – Sieć Miasto Cyfrowe, Sieć Miasto Zielone oraz Sieć Miasto Inicjatyw PPP. Planowane jest również potraktowanie zagadnień smart city oraz rezyliencji miejskiej jako tematów przekrojowych dla wszystkich sieci.

Sieć Miasto Cyfrowe ma służyć wymianie doświadczeń związanych z transformacją cyfrową, wdrożonymi dotychczas lub wdrażanymi obecnie rozwiązaniami cyfrowymi dotyczącymi zarówno funkcjonowania różnych elementów infrastruktury miejskiej (zarządzanie miastem), jak również na poziomie styku urzędu z mieszkańcem (e-usługi).

Sieć Miasto Zielone ma wspierać miasta we wdrażaniu rozwiązań proklimatycznych opartych na naturze (z ang. nature-based solutions, dalej: NBS), przyczyniać się do zwiększenia odporności miast na ekstremalne zjawiska klimatyczne i atmosferyczne oraz stanowić odpowiedź na wyzwania społeczne i środowiskowe.

Sieć Miasto Inicjatyw PPP – ma odnosić się do większego wykorzystania partnerstwa publiczno-prywatnego, co powinno zapewniać miastom optymalizowanie wydatkowania środków budżetowych i dawać możliwość korzystania z wiedzy i doświadczenia biznesu. Udział w pracy tej sieci powinien zwiększać umiejętności nawiązywanie wzajemnych kontaktów, niwelować nieuzasadnione bariery i budować umiejętność prawidłowego kształtowania wzajemnych relacji w celu osiągania optymalnych rezultatów współpracy.

Spuścizna Światowego Forum Miejskiego w Katowicach

Światowe Forum Miejskie, organizowane przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej we współpracy z miastem Katowice pod auspicjami Programu ONZ ds. Osiedli Ludzkich UN-Habitat, nie jest tylko zwykłą konferencją poświęconą dyskusji nad wyzwaniami w zakresie polityki miejskiej. To platforma wymiany wiedzy i doświadczeń na temat najlepszych praktyk i rozwiązań w zakresie rozwoju miast, a także moment mobilizacji różnych interesariuszy do jeszcze większych wysiłków w zakresie zrównoważonego rozwoju miast i realizacji Nowej Agendy Miejskiej i Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ. Te zamierzenia przybierają formę tzw. dziedzictwa/spuścizny WUF (ang. WUF legacy).

Takim dziedzictwem WUF11, zainicjowanym przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, a realizowanym przez Partnera Strategicznego WUF, tj. Instytut Rozwoju Miast i Regionów, jest "Plan Działań Dla Miast. Modelowa lokalność” (PDM). Ten unikatowy w skali europejskiej program łączy ponad sto polskich miast, które w różnorodny sposób odpowiadają na lokalne wyzwania zgodne z celami zrównoważonego rozwoju określonymi w Agendzie 2030. Jego celem jest włączenie polskich miast w światową dyskusję na temat trendów zrównoważonej urbanizacji oraz popularyzacja ich wdrażania w ramach zadań własnych miast.

Misją PDM jest pozostawienie dziedzictwa po WUF11 w postaci katalogu dobrych wzorców w lokalnych politykach miejskich. "Plan Działań Dla Miast” powstanie jako pierwszy w Polsce wspólny dokument tak wielu polskich samorządów. Mamy nadzieję, że projekty miast uczestniczących w PDM zainspirują inne miasta, nie tylko w Polsce, ale również w Europie i poza nią do zrównoważonego rozwoju.

***

Zarejestruj się na #WUF11!
26-30.06 Katowice 2022
www.gov.pl/wuf11
Udział w wydarzeniu jest bezpłatny.
Materiał powstał we współpracy z Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Instytutem Rozwoju Miast i Regionów.

Facebook Podobał się artykuł? Podziel się!



Zamów newsletter z najciekawszymi i najlepszymi tekstami portalu

Podaj poprawny adres e-mail
W związku z bezpłatną subskrypcją zgadzam się na otrzymywanie na podany adres email informacji handlowych.
Informujemy, że dane przekazane w związku z zamówieniem newslettera będą przetwarzane zgodnie z Polityką Prywatności PTWP Online Sp. z o.o.

Usługa zostanie uruchomiania po kliknięciu w link aktywacyjny przesłany na podany adres email.

W każdej chwili możesz zrezygnować z otrzymywania newslettera i innych informacji.
Musisz zaznaczyć wymaganą zgodę


×
KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!