Partner portalu

Spalarnie w Polsce. Gdzie działają, kto buduje, a kto ma je w planie?

  • pt
  • 10 lutego 2021 - 00:01
W naszym kraju jest dzisiaj dziewięć czynnych spalarni odpadów komunalnych. Ruszyły budowy kolejnych w Gdańsku i Olsztynie oraz rozbudowa instalacji na warszawskim Targówku. Czy i kiedy zapadną decyzje o budowie kolejnych? Oto nasz przegląd spalarniowego rynku w Polsce.
  • W Polsce mamy dziewięć działających spalarni odpadów komunalnych.
  • Spalarnie chcą budować Włocławek, Bielsko-Biała, Rzeszów oraz Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia.
  • Ruszyły budowy spalarni w Gdańsku i Olsztynie oraz rozbudowa spalarni w Warszawie.

Dyskusja o tym, czy budować spalarnie - a jeśli tak, to jakie - trwa w Polsce od lat. Z racji tego, że proces inwestycyjny jest tu wyjątkowo długi i mowa o niezwykle kosztownych inwestycjach, lista działających instalacji zmienia się powoli.

Nasz przegląd obejmuje instalacje działające, te w budowie i te planowane.

Ta ostatnia kategoria jest mocno nieprecyzyjna. Z kilku powodów. Po pierwsze doświadczenie uczy, że dopóki nie zostanie wbita pierwsza łopata na placu budowy, nie można mówić, iż spalarnia na pewno powstanie (mamy świeże przykłady odwlekania inwestycji w Warszawie i Gdańsku); po drugie procedowane zmiany ustawowe dotyczące spalarni nie zostały jeszcze zweryfikowane w praktyce i bardzo trudno wyrokować, jak odbiją się na rynkowych działaniach inwestorów.

Czytaj: Jaka będzie rozszerzona odpowiedzialność producentów i system kaucyjny?

Trzeba jeszcze wspomnieć o - oczywiście kluczowym - aspekcie finansowym, ale i być może czymś jeszcze ważniejszym, czyli podejściu do termicznego przetwarzania odpadów komunalnych przez Komisję Europejską. Pamiętajmy, że to wszystko rozgrywa się także na tle sporów i dyskusji o emisję CO2 czy udział OZE w miksie energetycznym. W tych warunkach, bardzo niestabilnych, trudno o podejmowanie decyzji idących w setki milionów złotych.

Trzeba także pamiętać, że dziewięć wymienionych spalarni to nie wszystkie instalacje, które zajmują się termiczną przeróbką odpadów. Należy też bowiem wspomnieć o cementowniach, które wykorzystują paliwo RDF.

Spalarnie działające w Polsce

Białystok

Spalarnia odpadów w Białymstoku działa od 2016 roku. Przetwarza do 120 tys. ton odpadów w ciągu roku. Produkuje przy tym ok. 43 tys. MWh energii elektrycznej oraz ok. 360 tys. GJ energii cieplnej rocznie, która trafia do miejskiej sieci ciepłowniczej.

Inwestorem jest spółka miejska Lech, której Miasto Białystok powierzyło realizację projektu „Zintegrowany system gospodarki odpadami dla aglomeracji białostockiej”.

Spalarnia w Białymstotku (fot. ZUOK Białystok)
Spalarnia w Białymstotku (fot. ZUOK Białystok)

Całkowity koszt projektu „Zintegrowany system gospodarki odpadami dla aglomeracji białostockiej” wyniósł 393 mln zł netto, z czego budowa ZUOK w Białymstoku - 333 mln zł. Na realizację całego projektu spółka Lech pozyskała 210 mln zł ze środków Europejskiego Funduszu Spójności, w ramach Działania 2.1 Kompleksowe przedsięwzięcia z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi ze szczególnym uwzględnieniem odpadów niebezpiecznych Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. 164 mln zł pochodzi z pożyczki z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Bydgoszcz

Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych w Bydgoszczy - elektrociepłownia w Bydgoszczy utylizuje zmieszane odpady komunalne, palne odpady wielkogabarytowe oraz pozostałości z sortowania odpadów. Wydajność nominalna wynosi 180 tys. ton rocznie. Łączna moc cieplna zakładu to 27,7 MW z jednoczesnym udziałem mocy elektrycznej 9,2 MW. ZTPOK jest dostarczycielem ciepła i energii elektrycznej m.in. dla przedsiębiorstw Bydgoskiego Parku Przemysłowo-Technologicznego.

Spalarnia Bydgoszcz (fot. ZTPOK)
Spalarnia Bydgoszcz (fot. ZTPOK)

Spółką założycielską ZTPOK jest ProNatura z większościowym udziałem miasta Bydgoszczy.

Konin

Spalarnia odpadów w Koninie działa od grudnia 2015 roku. Przyjmuje około 94 tys. ton odpadów zmieszanych rocznie, produkując przy tym 47 tys. MWh energii elektrycznej oraz 120 tys. GJ energii ciepłej, która trafia do sieci miejskiej.

Spalarnia Konin (fot. ZGOK)
Spalarnia Konin (fot. ZGOK)

Kraków

Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów w Krakowie działa od 2016 roku. Może przekształcić 220 tys. ton odpadów komunalnych w ciągu roku. W wyniku spalania wyprodukowana zostaje energia elektryczna (około 65 tys. MWh) i cieplna (280 tys. MWh).

Spalarnie w Krakowie (fot. ZPGO Kraków)
Spalarnie w Krakowie (fot. ZPGO Kraków)

Koszt spalarni to ok. 673 mln zł netto (ok. 826 mln zł brutto). Wkład własny Krakowskiego Holdingu Komunalnego w budowę obiektu wyniósł ok. 301 mln zł, a pożyczka z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej to 298 mln zł. Inwestycję wsparła też Unia Europejska - kwotą ok. 372 mln zł.

Poznań

Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych przystosowana jest do przekształcania zmieszanych odpadów komunalnych innych niż niebezpieczne.

Wydajność instalacji to 210 tysięcy ton na rok. Projekt realizowany był na zasadach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego (PPP) obejmującego okres 25 lat eksploatacji od momentu oddania instalacji do użytkowania.

Spalarnia Poznań (fot. poznan.pl)
Spalarnia Poznań (fot. poznan.pl)

Koszt inwestycji to blisko 725 mln złotych. Projekt sfinansowany został ze środków własnych SUEZ Zielona Energia oraz z długoterminowych kredytów udzielonych przez trzy polskie banki. Został także dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w wysokości 352 mln PLN w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Instalacja rozpoczęła działalność w 2016 roku.

Rzeszów

Spalarnia odpadów w Rzeszowie działa od 2018 roku i należy do spółki PGE Energia Ciepła. Produkuje ekologiczne ciepło i energię elektryczną dla miasta i okolic. Przetwarza około 100 tys. ton odpadów komunalnych rocznie. W planach jest rozbudowa obiektu o drugą nitkę, co zwiększy wydajność zakładu ze 100 tys. do 180 tys. ton odpadów rocznie.

Spalarnia Rzeszów (fot. PGE GiK)
Spalarnia Rzeszów (fot. PGE GiK)

Obecnie nominalna moc elektryczna brutto to minimum 7,6 MWe (przy produkcji wyłącznie energii elektrycznej) i minimum 4,6 MWe (przy produkcji energii elektrycznej i ciepła).

Szczecin

Spalarnia odpadów w Szczecinie otwarta została w grudniu 2017 roku. Jej wydajność to około 150 tys. ton rocznie oraz wytwarza 70-80 tys. MWh energii elektrycznej i 400-600 tys. GJ ciepła. Spalarnia odpadów w Szczecinie nosi miano EkoGeneratora i jest istotnym źródłem energii dla miasta.

Spalarnia Szczecin (fot. ZUO-Szczecin)
Spalarnia Szczecin (fot. ZUO-Szczecin)

Zlokalizowany na Ostrowie Grabowskim zakład kosztował 711 mln zł. Głównym źródłem finansowania były pieniądze unijne (279 mln zł wyniosła dotacja z Funduszu Spójności Unii Europejskiej) oraz obligacje Banku Pekao SA – 327 mln zł. Własne pieniądze, 42 mln zł, wyłożyła też gminna spółka ZUO. Instalacja rozpoczęła pracę w grudniu 2017 r. W pierwszym roku przetworzyła 114,5 tys. ton odpadów komunalnych i wytworzyła blisko 70 tys. MWh energii elektrycznej oraz 190 tys. GJ ciepła.

Warszawa

Zakład Unieszkodliwiania Stałych Odpadów Komunalnych (ZUSOK) to spalarnia odpadów znajdująca się w dzielnicy Targówek w Warszawie.

Wizualizacja spalarni w Warszawie (fot. MPO)
Wizualizacja spalarni w Warszawie (fot. MPO)

W 1989 r. zawarta została umowa między rządem polskim a włoskim na dostarczenie technologii dotyczącej budowy spalarni. Inwestorem zakładu była firma System-Eko, która działała w imieniu Miasta Stołecznego Warszawy. Generalnym wykonawcą została firma Budimex. Wartość kontraktu wyniosła 82,45 mln zł. Budowę ukończono w 2000 roku. Jej moc to 40 tysięcy ton odpadów rocznie.

Fortum Zabrze

Dziewiąta z działających dużych instalacji różni się od pozostałych, bo jest to elektrociepłownia, która korzysta m.in. z odpadów RDF. W Zabrzu – po raz pierwszy w polskiej elektrociepłowni – zostanie wykorzystany RDF, czyli paliwo wyprodukowane z odpadów nienadających się do ponownego wykorzystania. Łączna moc instalacji wynosi 225 megawatów (145 MW mocy cieplnej i 75 MW mocy elektrycznej). Zakładana roczna produkcja ciepła to 730 gigawatogodzin, a prądu – 550 gigawatogodzin. W szczycie prac przy budowie nowej elektrociepłowni pracowało jednocześnie ponad 1,1 tys. osób.

Spalarnie w budowie

Warszawa

Rozbudowa, a właściwie budowa nowej spalarni na Targówku będzie kosztowała ponad 2 mld złotych. Powierzchnia obecnie pracującej instalacji wynosi niecałe 14 tys. metrów kwadratowych, a po rozbudowie zajmie ona nieco ponad 21 tys. m.kw. Dzięki budowie dwóch linii technologicznych o łącznej mocy przerobowej ok. 265 tys. ton odpadów rocznie istniejący zakład na Targówku miałby osiągnąć wydajność na poziomie ok. 305 tys. ton. Po zakończeniu trwającej trzy lata rozbudowy, ma dysponować trzema liniami technologicznymi i być największą spalarnią odpadów komunalnych w Polsce.

Warszawa EC Siekierki

Elektrociepłownia Siekierki planuje współspalarnię paliwa RDF. Ma go spalać rocznie ok. 100 tysięcy ton. Koszt budowy szacuje się na 1 mld złotych.

Gdańsk

Gdański projekt jest realizowany w formule PPP. Partnerem prywatnym, odpowiedzialnym za budowę i 25-letnią eksploatację obiektu, jest włosko-francuskie konsorcjum firm Astaldi, Termomeccanica Ecologia i Dalkia Wastenergy, zaś partnerem publicznym miejska spółka Port Czystej Energii.

Spalarnia Gdańsk - wizualizacja (fot. gdansk.pl)
Spalarnia Gdańsk - wizualizacja (fot. gdansk.pl)

Łączny koszt inwestycji wynosi ponad 565 mln zł netto. Dotacja udzielona w ramach funduszy Unii Europejskiej z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 pokryje wydatki w wysokości niespełna 271 mln zł. Pozostałe 52 proc. kosztów inwestycji, tj. ok. 294 mln zł, zostanie sfinansowanych w ramach pożyczki udzielonej przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Pełny rozruch spalarni ma nastąpić w 2023 roku.

Olsztyn

Budowa oficjalnie ruszyła pod koniec 2020 roku. Za 204 mln zł netto Strabag wybuduje spalarnię dla konsorcjum Doosan Heavy Industries and Construction oraz Doosan Lentjes. Obiekt ma powstać do połowy 2023 roku.

Wizualizacja spalarni w Olsztynie (fot. strabag.pl/Dobra Energia)
Wizualizacja spalarni w Olsztynie (fot. strabag.pl/Dobra Energia)

W skład nowej instalacji wchodzi blok energetyczny do termicznego przekształcania paliwa alternatywnego z wysokosprawną kogeneracją oraz gazowo-olejowa kotłownia szczytowa. Zakład produkować będzie ciepło i energię elektryczną dla mieszkańców Olsztyna.

Spalarnie planowane

Jak pisaliśmy powyżej, trudno dziś przewiedzieć, które spalarnie z planowanych uda się zbudować. W swoim czasie chęć takich inwestycji zgłosiło blisko sto podmiotów, w przypadku większości z nich nie ma jednak zbyt wielu czynników wskazujących na to, że pomysły uda się urzeczywistnić. Poniżej wymieniamy te inwestycje, które wydają się mieć największe szanse na zrealizowanie.

Spalarnia we Włocławku

Najbliżej realizacji wydaje się być instalacja we Włocławku, a to z racji wygrania konkursu NFOŚiGW na dofinansowanie. Nagrodą w konkursie jest kompleksowe wsparcie doradcze ekspertów z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej - prawne, techniczne, finansowo-ekonomiczne - na wszystkich etapach realizacji inwestycji.

Choć z drugiej strony pobliskie położenie instalacji w Koninie i Bydgoszczy, czy też w przyszłości w Olsztynie, Gdańsku i Warszawie, każą z ostrożnością podchodzić do włocławskich planów.

Władze Włocławka wystąpiły do ponad 120 gmin, nie tylko z województwa kujawsko-pomorskiego, z zapytaniem o możliwość podpisania listu intencyjnego w celu zapewnienia źródła dostaw do instalacji.

Spalarnia w Rzeszowie

W Rzeszowie działa już spalarnia PGE, ale tamtejszy samorząd wydaje się zdeterminowany do budowy własnej. Urząd inwestycję traktuje wręcz ambicjonalnie – chce uniezależnić się od instalacji należącej do PGE. 

Władze Rzeszowa mają już przygotowaną działkę pod inwestycję i liczą, że budowa spalarni będzie je kosztować ok. 300 mln zł. Spalarnia miałaby utylizować rocznie 100 tys. ton odpadów, czyli tyle samo, co instalacja PGE EC. Władze Rzeszowa chciałyby, aby spalarnia powstała do 2024 r.

Według ostatnich informacji instalację chciałaby zbudować firma Sefako. Taka inwestycja miałaby być zrealizowana w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. W tym przypadku mówi się jednak o wydajności 50 tysięcy ton i kosztach sięgających 350 mln zł.

Spalarnia w Bielsku-Białej

Proces konsultacji trwa w Bielsku-Białej, ale tu o doprowadzenie do inwestycji może być trudniej, bo raz, że miasto ma już fatalne doświadczenie ze spalarnią odpadów medycznych, a do tego Bielsko należy do miast z najgorszym powietrzem w Europie. I choć samorząd przekonuje, że spalarnie zanieczyszczeń nie emitują, to przeciwnicy jej budowy oraz mieszkańcy tych argumentów nie przyjmują. Budowa instalacji bez zgody społecznej wydaje się wątpliwa, a konflikt się zaostrza i trudno przewidywać, aby nagle się skończył.

Spalarnia w Starachowicach

Pod koniec lipca 2020 r. w Biuletynie Informacji Publicznej starachowickiego Zakładu Energetyki Cieplnej zamieszczone zostało zamówienie, którego przedmiotem jest zaprojektowanie i realizacja w formule pod klucz zadania inwestycyjnego pn. „Instalacja odzysku energii (IOE) w Starachowicach”, zlokalizowanego na terenie istniejącej kotłowni. Zaplanowano budowę kotła, w którym palona będzie frakcja śmieci, która nie podlega recyklingowi.

We wrześniu ubiegłego roku w Starachowicach przeprowadzono referendum, w którym mieszkańcy mieli odpowiedzieć, czy chcą spalarni odpadów. Większość była przeciwna, ale w referendum wzięło udział zaledwie kilkanaście proc. uprawnionych do głosowania, więc nie było ono ważne.

Na razie ZEC przeznaczył na budowę 60 mln zł, tymczasem obie oferty złożone w zakończonym przetargu przekraczają 80 mln zł. ZEC planuje starania o dotacje zewnętrzne na ten cel. Instalacja ma być gotowa za trzy lata.

Spalarnia w Oświęcimiu

Budowa spalarni miała tam ruszyć już w 2018 roku. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej poinformował nawet, że inwestycji spółki Synthos Dwory 7 budowy Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów w Oświęcimiu przyznano dotację w kwocie 63 mln zł.

Inwestycja ma objąć między innymi instalację do produkcji energii elektrycznej i ciepła o mocy 6,1 MWe i 42,5 MWt. Ma to pozwolić na zaspokojenie potrzeb energetycznych spółki Synthos Dwory 7, ale część wyprodukowanego ciepła trafi również do miejskiej sieci ciepłowniczej Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Oświęcimiu.  

„Spółka zadeklarowała lokalizację zakładu na własnych terenach przemysłowych w odpowiednim oddaleniu od budynków mieszkalnych oraz terenów rekreacyjnych” – dodaje NFOŚiGW.

Spalarnia w Radomiu

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska ma wydać opinię w sprawie budowy spalarni śmieci w Radomiu. Rentowność radomskiej spalarni obliczono na poziomie 112 tys. ton śmieci i obsługi 350 tys. mieszkańców. Radom miałby przyjmować śmieci od 45 gmin, co oznacza, że swoim zasięgiem obejmie blisko 0,5 mln ludzi. Spalarnia w Radomiu ma powstać na terenie dawnej elektrociepłowni.

Spalarnia w Krośnie

W Krośnie spalarnia miałaby powstać przy elektrociepłowni MPGK Krosno. MPGK ma już mocno zaawansowaną koncepcję budowy bloku energetycznego z wykorzystaniem pozostałości po sortowaniu odpadów. Ogłosiło przetarg na jej realizację.

Spalarnia w Gorlicach

W grudniu 2020 firma Empol ponownie złożyła wniosek na budowę „Instalacji energetycznego wykorzystania frakcji palnych uzyskiwanych z przetwarzania odpadów w Gorlicach”.

Spalarnia w Stalowej Woli

Miasto chce mieć spalarnię części odpadów komunalnych za 300 milionów złotych i liczy na wsparcie. Jako jedno z zadań do Krajowego Planu Odbudowy miasto wpisało budowę instalacji odzysku energii z frakcji energetycznej odpadów preRDF i RDF. Wartość tego zadania oszacowano na kwotę 300 milionów złotych.

Miejski Zakład Komunalny prowadzi już studium wykonalności tego zadania i konsultacji w ramach wojewódzkiego planu gospodarki odpadami.

Spalarnia na Śląsku

Choć nie ma wskazanej lokalizacji, prawdopodobieństwo powstania spalarni na terenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii jest chyba większe niż w przypadku wymienionych wcześniej miast. Przede wszystkim dlatego, że mowa o skupisku 3,5 mln mieszkańców, po drugie w pobliżu jest tylko spalarnia krakowska, ale ta obsługuje Małopolskę. Do tego inwestycję ma finansować GZM, wydanie więc nawet 2 miliardów złotych nie powinno być wyzwaniem ponad siły. Ale czy się uda, nie wiadomo, bo akurat organy rządowe (wojewoda) znajdują wiele argumentów, by inwestycję powstrzymywać. Nie ma choćby zgody na to, by miasta aglomeracji mogły inwestować wspólnie. Czy metropolia znajdzie wyjście z tej sytuacji?

KOMENTARZE29

  • Jarosław 2022-02-11 09:42:54
    Spalarnie śmieci z filtrami powietrza są ekologiczne, a elektrownie węglowe z takimi filtrami nie. Może ktoś wyjaśni mi gdzie tu jest logika? Efekt; drożeje jednocześnie prąd i opłaty za śmieci.
  • Andrzej 2022-01-18 13:54:09
    Taka sama sytuacja jest z przetwarzaniem odpadów, oraz lokalizacją tuczarni przemysłowych w pobliżu budynków mieszkalnych. Z tuczarni jest odór siarkowodur i bakterie szkodzące zdrowiu, zabuża to korzystanie z sąsiednich nieruchomości tak samo jak spalarnie odpadów czy firmy przerabiające odpady, ja...k np. w Gminie trzydnik gdzie sa przetwarzane. Mieszkańcy zaczynaja chowowac na pracownicy chorują na różne wysypki, dostaja nowotworów, i hałas monotonny. Panowie posłowie zróbcie ztym porzadek dajcie normalnie żyć ludzion. Takie zakłady czy tuczarnie przemysłowe powinny być lokalizowane najbliżej 2km od budynków mieszkalnych. Tuczarnia przemysłowa nawet na 200 szt jest bardzo uciążliwa, mówi się o czytym powietrzu dlacze więc niema w tym programie uciążliwości odorowej, która szkodzi na zdrowie.  rozwiń
  • Mieszkaniec 2022-01-18 13:48:05
    W Kraśniku woj. Lubelskie ma powstać spalarnia odpadów, W miejscowości Rzeczyca w Gminie Trzydnik Duży jest firma akpol która przetwarza odpady, jest tam takiesamo oddziaływanie jak ze spalarni i nikt nato niereaguje, a zostaly wydane zezwolenia na budowę takiego zakładu koło budynków mieszkalnych i... jeszcze jest monotonny hałas przy stapianiu plastiku: jest to rakotwurcze  rozwiń

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!