PARTNER PORTALU
  • BGK

Występowanie toksyn sinicowych w wodach powierzchniowych ujmowanych na potrzeby komunalne

  • dr Sławomir Kaczmarek, mgr Michał Nowakowski, dr Przemysław Andrzejewski, dr Robert Wolski    16 sierpnia 2019 - 06:03
Występowanie toksyn sinicowych w wodach powierzchniowych ujmowanych na potrzeby komunalne
(Fot. Shutterstock.com)

Wraz z rozwojem cywilizacyjnym postępuje zjawisko zanieczyszczania środowiska. Negatywny wpływ na środowisko jest szczególny, gdy zakwit tworzą gatunki zdolne do syntezy związków toksycznych, takie jak sinice znane z Bałtyku.




1. Wstęp

Wraz z rozwojem cywilizacyjnym postępuje zjawisko zanieczyszczania środowiska. Przez długi czas w kręgu zainteresowań ekologów i analityków zajmujących się problemami zanieczyszczenia wody znajdowały się związki wprowadzane do środowiska w wyniku przemysłowej i rolniczej działalności człowieka, takie jak: dioksyny, WWA, pestycydy, metale ciężkie oraz pozostałości leków i ich metabolity, czyli tzw. zanieczyszczenia antropogenne.

Zwrócono też uwagę na zanieczyszczenie spowodowane wzbogacaniem wód w pierwiastki zwiększające żyzność (Na, K, N, P), powodujące niekontrolowany wzrost fitoplanktonu, w wyniku czego następuje tzw. zakwit wody, podczas którego dochodzi do intensywnego namnażania się w wodzie licznych gatunków sinic, glonów, zielenic, okrzemek oraz innych tego typu mikroorganizmów. Proces ten sprawia, że na powierzchni akwenów wodnych można zaobserwować tak zwany kożuch, składający się z kolonii tych mikroskopijnych organizmów żywych, co powoduje, że woda jest niezdatna do spożycia, a nawet dla celów rekreacyjnych. Występują one powszechnie na całym świecie w zbiornikach zarówno słonowodnych, jak i słodkowodnych, w rzekach, a nawet źródłach termalnych.

Znane są też nieliczne gatunki związane ze środowiskiem lądowym, czy nawet tak specyficznymi warunkami, jak np. systemy klimatyzacyjne [Oren 2011; Seckbach 2007]. Cyjanobakterie, czyli sinice, to gromada organizmów samożywnych, dawniej uznawanych za rośliny, według nowszej taksonomii zaliczanych do Procariota, czyli bezjądrowych (bakterie fotosyntezujące). Należą do grupy organizmów cechujących się bardzo prostą strukturą komórki. Kwas dezoksyrybonukleinowy w postaci poskręcanej nici, zawierający informację genetyczną, znajduje się bezpośrednio w cytoplazmie. Komórki sinic nie zawierają jądra i chromosomów, dlatego nie zachodzą w nich takie podziały jak mitoza i mejoza.

Wielkością sinice zbliżone są do bakterii, ich rozmiar waha się w granicach 0,5÷50 μm, a masa mieści się w granicach 5,10-12÷6,10-11 g [Krawczyk 2016]. Specyficznym metabolitem sinic są toksyny, które należą do tzw. Metabolitów wtórnych sinic (Cyanoprokaryota). Są to substancje, które nie są konieczne do życia komórki, lecz najczęściej zapewniają jej przewagę ekologiczną. Nie wszystkie sinice produkują toksyny. Gatunki powodujące zakwity również nie zawsze są toksyczne – widoczna ich duża ilość na powierzchni wody nie świadczy o jej toksycznych właściwościach. Może się również zdarzyć sytuacja, że woda nie wykazuje charakterystycznych cech zakwitu (zmieniony kolor, zapach), natomiast toksyny są w niej obecne.

Same toksyny są bezbarwne i bezwonne, więc bezpośrednio niemożliwe jest ich zaobserwowanie [Ward 2013]. Przyczyny zainteresowania badaniami cyjanobakterii które powodują zakwit akwenów wodnych mogą być dwojakie. Po pierwsze, stanowią one zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia ludzi i zwierząt, ze względu na silne działanie toksyczne i kancerogenne uwalnianych przez nie toksyn sinicowych. Na przestrzeni lat zanotowano liczne przypadki zatruć (również śmiertelnych) na skutek kontaktu z wodą podczas zakwitu, czy też jej spożycia. Ponadto wykazują one szkodliwy wpływ na środowisko. Silne zakwity glonów są przyczyną deficytu tlenu w zbiorniku wodnym, co stanowi poważne zagrożenie dla życia zwierząt wodnych. Z drugiej strony sinice uważane są za pierwsze mikroorganizmy, które były zdolne do przeprowadzenia procesu fotosyntezy, a więc przyczyniły się do ewolucji życia na Ziemi, produkując niezbędny do życia tlen. Można powiedzieć, że stanowią „fabryki” zielonych związków chemicznych. Należy bowiem pamiętać, że istnieją nie tylko cyjanotoksyny stanowiące zagrożenie dla życia organizmów żywych, ale również takie, które mogą być wykorzystywane farmakologicznie, trwają badania nad ich wykorzystaniem do produkcji leków przeciwko różnym chorobom, w tym przeciwko chorobie Alzheimera.





REKLAMA




×
KOMENTARZE (1)

  • bk, 2019-08-16 14:27:09

    Wreszcie jakiś porządny artykuł! Dziękuję! Więcej takich proszę! A co do samych sinic, to mnie zastanawiało, dlaczego w walce z nimi się nie stosuje "przewoźnej oczyszczalni ścieków" tj. mobilnego urządzenia zaopatrzonego w; pompę, reaktor z PIX i mieszadłem, prasę, odpływ. Podczyszczoną ...wodę by się odprowadzało z powrotem do morza/jeziora, a placek filtracyjny to już chyba tylko do spalarni śmieci. Pytanie tylko jaką wydajność musiałaby mieć taka oczyszczalnia, żeby "nadążyła" za zakwitem.  rozwiń

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.