PARTNERZY PORTALU
  • BGK
  • BGK

Więcej niezależności dla samorządów - 21 postulatów Fundacji Batorego

  • Grzegorz Dyjak    7 czerwca 2019 - 11:00
Więcej niezależności dla samorządów - 21 postulatów Fundacji Batorego
Raport "Polska samorządów. Silna demokracja, skuteczne państwo" liczy ponad 180 stron (fot. shutterstock)

Zastąpienie wojewody niezależną od rządu izbą audytu samorządowego, weto samorządowe blokujące proces legislacyjny, podporządkowanie powiatom części policji, zniesienie samorządowych kolegiów odwoławczych – to niektóre z 21 rozwiązań zaproponowanych w raporcie Fundacji im. Stefana Batorego, jakie mają udoskonalić polski samorząd.




Przypomnijmy, że najnowszy raport ekspertów Fundacji Batorego zbiegł się w czasie ze spotkaniem samorządowców 4 czerwca w Gdańsku. - Środowisko samorządowe, cieszące się najlepszą spośród wszystkich władz publicznych oceną Polaków, od kilku lat formułuje postulaty wobec rządzących w warszawskim centrum. Tezy przedstawione w Gdańsku nie są niczym nowym - komentował gdańską inicjatywę samorządowców Andrzej Porawski, sekretarz Komisji Wspólnej ze Strony Samorządowej, dyrektor biura Związku Miast Polskich.

Autorzy raportu Fundacji Batorego, który został zaprezentowany w jej siedzibie w czwartek (6 czerwca) podkreślają, że opracowanie to zostało przygotowane już jakiś czas temu, a tezy zawarte w raporcie mają być przyczynkiem do dalszej dyskusji o kondycji polskiego samorządu. - W 2015 roku obchodziliśmy 25 lat samorządu w Polsce. Zabrakło wówczas pogłębionej refleksji co dalej z samorządem - mówi dr Dawid Sześciło, jeden z autorów raportu.

- Mamy kilka spraw gdzie władza centralna, niezależnie od barw politycznych, pozostaje głucha jeśli chodzi o oczekiwania obywateli. Raport zawiera pakiet nowych rozwiązań. Chodzi między innymi o pakiet usług publicznych. Przyjęliśmy koncepcję, która zakłada, że mamy silne przywództwo lokalne - mówi Sześciło.

- Proponujemy kilka rozwiązań, w tym odejście od wojewody jako organu kontroli nad samorządem na rzecz niezależnej izby audytu samorządowego.To scenariusz wzorowany na rozwiązaniach skandynawskich - dodaje Sześciło.

Oto 21 propozycji raportu "Polska samorządów. Silna demokracja, skuteczne państwo":

Usamorządowienie opieki zdrowotnej

- przejęcie przez samorząd województwa od Narodowego Funduszu Zdrowia roli głównego organizatora regionalnych systemów opieki zdrowotnej wraz z przejęciem funduszy na ten cel -możliwość tworzenia przez samorząd województwa koszyka regionalnego świadczeń zdrowotnych, finansowanego ze składki podwyższanej przez same województwa
-powiat i miasto na prawach powiatu w roli organizatora podstawowej opieki zdrowotnej w nowej, poszerzonej formule – finansowanie tych zadań trafiać będzie bezpośrednio do powiatów
- władza centralna w roli ustalającego i monitorującego standardy dostępności opieki zdrowotnej

Przywrócenie oświaty samorządom

- zwiększenie autonomii programowej szkół i samorządów – odejście od szczegółowej podstawy programowej, ustalanej na poziomie centralnym
- możliwość kształtowania przez szkoły i samorządy programów nauczania wraz z zachowaniem ogólnych wymogów w zakresie treści nauczania objętych egzaminami centralnymi
- przejęcie przez władzę centralną bezpośredniej odpowiedzialności za finansowanie wynagrodzeń nauczycieli wraz z możliwością wyrównania wynagrodzeń zasadniczych w górę • likwidacja kuratoriów oświaty i zastąpienie ich niezależną agencją kontrolującą dostępność i jakość edukacji

Prawo do mieszkania w przyjaznej przestrzeni

- przeciwdziałanie rozlewaniu się miast poprzez rygorystyczny zakaz zabudowy na obszarach, gdzie nie ma dostępu do podstawowych usług publicznych, wyeliminowanie decyzji o warunkach zabudowy
- zapewnienie nowych źródeł finansowania samorządowych projektów mieszkaniowych, np. dzięki zreformowanemu podatkowi od nieruchomości i poprzez samorządowy bank mieszkaniowy

Bez wykluczenia komunikacyjnego

- ustalenie ustawowego standardu dostępu do transportu publicznego, np. na zasadzie „autobus w każdym sołectwie”
- przejęcie przez powiat odpowiedzialności za organizację transportu ponadgminnego i za realizację standardu dostępności komunikacyjnej, wraz z przejęciem dochodów na ten cel, np. z nowego podatku od obowiązkowych składek OC
- dążenie do nowego „porozumienia komunikacyjnego” – nieodpłatna komunikacja miejska w zamian za rygorystyczne ograniczenia dla transportu prywatnego

Prawo do kultury

- nowa formuła organizacyjna kultury w każdej gminie – lokalne centrum kultury jako instytucja łącząca bibliotekę publiczną z innymi formami działalności kulturalnej; zachęcanie do powierzenia prowadzenia lokalnego centrum kultury organizacjom pozarządowym
- przeznaczony dla każdego mieszkańca bon na kulturę do wykorzystania w gminnych instytucjach kultury

Policja samorządowa

- wyodrębnienie i podporządkowanie powiatowi części policji odpowiedzialnej za ruch drogowy i porządek publiczny
- likwidacja straży gminnych (miejskich) poprzez ich włączenie do policji samorządowej

Podatek gminny od nieruchomości

- podatek od nieruchomości ściśle powiązany z wartością rynkową nieruchomości, a nie z jej powierzchnią, jako docelowo najważniejsze źródło dochodów własnych samorządu
- ulgi lub inne mechanizmy chroniące najmniej zamożnych podatników przed skokowym wzrostem obciążeń podatkowych

Lokalny podatek dochodowy

- możliwość kształtowania przez gminę – w ramach ustawowych widełek – ostatecznej stawki PIT
- dochody z PIT komunalnego w całości zasilają budżet lokalny

Lokalny 1 procent PIT

- możliwość zwiększania przez mieszkańców udziału gminy w PIT na zasadzie analogicznej do mechanizmu dotychczasowego finansowania organizacji pożytku publicznego Polska samorządów
- w zeznaniu rocznym podatnik określa, czy chce, aby w budżecie gminy pozostał dodatkowy 1 proc. PIT ponad gwarantowany ustawowo udział gmin w tym podatku

Komunalny bank mieszkaniowy

- utworzenie - na bazie Banku Gospodarstwa Krajowego, kapitału od samorządów i Skarbu Państwa - banku kreującego kapitał przeznaczony na lokalne inwestycje mieszkaniowe

Lokalny crowdfunding

- pozyskiwanie przez samorządy środków na dodatkowe projekty i inicjatywy bezpośrednio od mieszkańców, dokonujących dobrowolnych wpłat poprzez internetowe platformy crowdfundingowe

Mechanizm wyrównawczy

- wyliczanie „janosikowego” uwzględniające potrzeby wydatkowe, a nie tylko poziom dochodów podatkowych – gminy i powiaty wykonujące bardziej kosztowne zadania zapłacą mniej
- ulga metropolitalna w „janosikowym” – metropolie płacą mniej ze względu na obciążenia wynikające z zadań metropolitalnych, a ulgę finansuje państwo – nie zmniejsza ona wpłat najmniej zasobne samorządy

Rozproszone przywództwo lokalne

-
w miastach na prawach powiatu organem wykonawczym powinien być zarząd miejski, składający się z wybieranego bezpośrednio przez mieszkańców prezydenta i radnych wykonawczych (wyłanianych ze składu rady miasta lub spoza niej), którzy funkcjonują jako „ministrowie” odpowiedzialni za poszczególne obszary spraw lokalnych
- silniejsza komisja rewizyjna – gwarantowana większość opozycji w komisji, możliwość zlecania przez komisję audytu zewnętrznego
- prawo do panelu obywatelskiego – zagwarantowanie w przepisach lokalnych klubom radnych, grupom mieszkańców i organizacjom pozarządowym wiążącego prawa do żądania zorganizowania panelu obywatelskiego w określonej sprawie

Rzecznik praw mieszkańców

- wybierany bezpośrednio przez mieszkańców lub przez organy samorządowe powiatowy rzecznik praw mieszkańców, upoważniony do badania naruszeń praw i wolności obywateli na skutek działań samorządów oraz do zaskarżania uchwał i zarządzeń samorządów

Grupowa skarga powszechna

- możliwość zaskarżania uchwał i zarządzeń samorządów przez grupy mieszkańców bez konieczności wykazywania interesu prawnego – ułatwienie mieszkańcom sądowego kontrolowania działań organów samorządowych

Sąd zamiast samorządowych kolegiów odwoławczych

- skrócenie drogi do kontroli sądowej dotyczącej decyzji organów samorządowych poprzez zniesienie samorządowych kolegiów odwoławczych i możliwość zaskarżania takich decyzji bezpośrednio do sądów administracyjnych

Kodeks informacji samorządowej

- większa przejrzystość działań samorządów i lepsza kontrola obywatelska dzięki znacznie poszerzonemu katalogowi informacji, które powinny być publikowane na stronach internetowych urzędów samorządowych
- likwidacja „informacyjnej szarej strefy”, np. poprzez lepszy dostęp do informacji na temat spółek komunalnych

Niezależna izba audytu samorządowego zamiast wojewody

- odpolitycznienie nadzoru nad samorządem i zmiana charakteru tego nadzoru w rodzaj audytu – zastąpienie wojewody niezależną od rządu izbą audytu samorządowego, utworzoną na bazie regionalnych izb obrachunkowych
- w dłuższej perspektywie izba audytu samorządowego mogłaby się również zająć rozstrzyganiem sporów między samorządami i rządem o wycenę kosztów realizacji przez samorządy zadań zleconych z zakresu administracji rządowej

Komisja Wspólna jako Komisja Trójstronna

- włączenie reprezentacji parlamentu do Komisji Wspólnej, co miałoby uniemożliwić pomijanie konsultacji z samorządami poprzez wykorzystywanie poselskich projektów ustaw

Federacja Samorządowa

- jedna silna organizacja, grupująca wszystkie samorządy, reprezentująca je wobec władzy centralnej, promująca współpracę samorządów oraz zapewniająca im eksperckie wsparcie

Weto samorządowe

- możliwość czasowego wstrzymywania procesu legislacyjnego przez reprezentację samorządu, co pozwoliłoby na przeprowadzenie dodatkowych konsultacji.

Raport Fundacji Batorego publikujemy w dziale Multimedia

Facebook Podobał się artykuł? Podziel się!


Multimedia



REKLAMA




×
KOMENTARZE (4)

  • Zwykła osoba, 2019-06-11 12:41:37

    podatek katastralny... i za parę lat, ech... szkoda gadać
  • Lekarz, 2019-06-10 19:06:38

    Podatek katastralny-siódemka,to po programie.
  • r39, 2019-06-07 15:01:50

    Wszyscy mówią o 21 postulatach, a tu jest ich wyraźnie więcej, To które są prawdziwe, a które dopisane przy okazji, byle "w duchu", hę?

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.