PARTNER PORTALU
  • BGK

Zbadali jak Puck zanieczyszcza Bałtyk

  • dr hab. inż., prof. PG Ewa Wojciechowska; dr inż. Karolina Matej-Łukowicz; mgr inż. Nicole Nawrot*    18 sierpnia 2019 - 06:00
Zbadali jak Puck zanieczyszcza Bałtyk
Akwenem szczególnie wrażliwym na dopływ biogenów i zagrożonym eutrofizacją jest Zatoka Pucka, stanowiąca zachodnią część Zatoki Gdańskiej. Na zdjęciu port w Pucku (Fot. Wikipedia/1bumer /CC BY-SA 4.0)

Niemal całe terytorium Polski (98 proc. powierzchni) znajduje się w zlewni Morza Bałtyckiego. Oznacza to, że zanieczyszczenia powstające w zlewniach po pewnym czasie docierają do Bałtyku. Ze względu na swe nietypowe cechy, Morze Bałtyckie jest akwenem wyjątkowo podatnym na eutrofizację spowodowaną dopływem związków azotu i fosforu.




  • Polska jest krajem regionu bałtyckiego odprowadzającym największy łączny ładunek związków biogennych. Z kolei, jeśli wziąć pod uwagę ładunek przeliczony na mieszkańca, zarówno pod względem fosforu jak i azotu Polska zajmuje dopiero piąte miejsce wśród państw zlewni Morza Bałtyckiego.
  • Akwenem szczególnie wrażliwym na dopływ biogenów i zagrożonym eutrofizacją jest Zatoka Pucka, stanowiąca zachodnią część Zatoki Gdańskiej.
  • Tereny położone nad Zatoką są intensywnie użytkowane rolniczo oraz turystycznie. Rzeki i potoki dopływające do Zatoki Puckiej transportują związki azotu i fosforu spływające z pól.

 

1. Wprowadzenie

Niemal całe terytorium Polski (98 proc. powierzchni) znajduje się w zlewni Morza Bałtyckiego. Oznacza to, że zanieczyszczenia powstające w zlewniach po pewnym czasie docierają do Bałtyku.

Ze względu na swe nietypowe cechy, Morze Bałtyckie jest akwenem wyjątkowo podatnym na eutrofizację spowodowaną dopływem związków azotu i fosforu. Do cech tych należą: śródlądowe położenie, niewielka głębokość (średnio 53 m), utrudniony dopływ wód oceanicznych oraz znaczny dopływ wód rzecznych i opadowych, wreszcie duża liczba mieszkańców na terenie zlewni. Szacuje się, że czas całkowitej wymiany wód przez cieśniny duńskie wynosi około 25÷30 lat. W ciągu roku przedostaje się do Bałtyku przeciętnie 400 km3 wód oceanicznych, a zatem ulega wymianie zaledwie 4 proc. całej jego objętości. Oznacza to, że zanieczyszczenia wprowadzane do Morza przebywają w nim przez lata, szczególnie jeśli nastąpi ich sedymentacja do osadów dennych.

Obszar drenowania (zlewisko) Morza Bałtyckiego ma ponad 1 700 000 km2 powierzchni i jest czterokrotnie większy od powierzchni samego morza (415 266 km2). Zlewnia Morza Bałtyckiego obejmuje dziewięć wysoko uprzemysłowionych państw, do których należą Dania, Estonia, Finlandia, Litwa, Łotwa, Niemcy, Polska, Rosja i Szwecja. Jednak rozpatrując stan zanieczyszczenia wód Morza Bałtyckiego często rozpatruje się całe jego zlewisko, a więc teren o powierzchni 1,73 mln km2, należący do 14 państw – dodatkowo są to Białoruś, Ukraina, Czechy, Słowacja i Norwegia.

Obciążenie powierzchniowe związkami azotu i fosforu, dopływającymi do Morza Bałtyckiego, liczone w kg/(km2 ∙ rok), znacząco wzrosło w ostatnich dziesięcioleciach. Obciążenie azotem wzrosło pod koniec XX wieku 1,5÷4,5-krotnie w porównaniu do okresu, gdy wpływ człowieka był pomijalnie mały. W przypadku fosforu w tym samym okresie referencyjnym, nastąpił 2,0÷6,0 krotny wzrost obciążenia powierzchniowego [2]. Głównymi źródłami związków azotu są dopływy rzeczne, szczególnie w południowej i południowo-wschodniej części Morza. Drugie pod względem wielkości źródło związków azotu stanowią opady atmosferyczne [1, 3, 11] (rys. 1).

Największe rzeki wpadające do Morza Bałtyckiego to Dźwina, Newa, Pregoła, Niemen, Odra, Wisła, Pasłęka, Radunia, Reda, Łeba, Słupia, Wieprza, Parsęta, Rega, Peene, Warnow, Trave. Z całej zlewni do Morza Bałtyckiego dopływa 17 698 m3/s wody, z tego 2880 m3/s z terenu Polski przez Wisłę, Odrę oraz 43 rzeki i potoki pobrzeża bałtyckiego. Całkowity ładunek azotu odprowadzany do Bałtyku to 976 941 ton/rok (w tym 301 565 t/rok, tj. ok. 30 proc., z obszaru Polski), a fosforu 38 255 t/rok (14 845 t/rok, tj. ok. 39 proc., z Polski) [15].





REKLAMA




×
KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.