PARTNERZY PORTALU

80 lat temu w ostatni rejs wyruszył ORP „Orzeł”

  • PAP    23 maja 2020 - 06:40

80 lat temu, 23 maja 1940 r., w ostatni rejs wyruszył ORP „Orzeł”. Epopeja polskiego okrętu podwodnego jest uznawana za jeden z najważniejszych symboli bohaterstwa polskich marynarzy. U progu II wojny światowej był on również świadectwem ambitnych planów rozwoju polskiego potencjału morskiego.




Polska Marynarka Wojenna tworzyła swoje siły podwodne od połowy lat dwudziestych. W 1926 r. podpisano umowę na budowę we francuskich stoczniach trzech podwodnych stawiaczy min typu "Wilk". Mimo że włączenie ich do polskiej floty zmieniło układ sił morskich w południowej części Bałtyku, to w połowie lat trzydziestych, w obliczu przyspieszających zbrojeń morskich Niemiec, były to już okręty przestarzałe.

Od końca lat dwudziestych rozwój polskiej floty podwodnej był wspierany przez zaangażowanie społeczeństwa. Początkowo środki zbierano w ramach Komitetu Głównego Fundacji Łodzi Podwodnej imienia Marszałka Piłsudskiego, a od 1934 r. Funduszu Obrony Morskiej. W sumie na budowę "Orła" zebrano kwotę ponad 8 mln zł. Pozostałe 2 mln pochodziły z budżetu państwa.

W 1935 r. budowę okrętu zlecono stoczni N.V. Koninklijke Maatschapij "De Schelde" w Vlissingen. 14 sierpnia 1936 położono stępkę. W 1937 wybrano imię "Orzeł". Uroczystość chrztu okrętu odbyła się 15 stycznia 1938 r. Matką chrzestną została Jadwiga Sosnkowska, żona gen. Kazimierza Sosnkowskiego. Wydarzenie nie wypadło zbyt pomyślnie. Okręt zatrzymał się w połowie pochylni i trzeba było zaangażowania holownika i ciężkich lokomotyw, aby znalazł się w basenie portowym. Przez kilka kolejnych miesięcy trwało jego wyposażanie. Duża część oprzyrządowania pochodziła z polskich fabryk. Uzbrojenie zakupiono we Francji i w Szwecji. Dopiero 2 lutego, po 189 dniach opóźnienia w stosunku do pierwotnego terminarza prac, na okręcie podniesiono polską banderę. Zawinął do portu w Gdyni 7 lutego 1939 r. Trzy dni później, w rocznicę zaślubin Polski z morzem, w Gdyni odbyło się jego uroczyste powitanie. Pierwszym dowódcą został kmdr ppor. Henryk Kłoczkowski.

ORP "Orzeł" był jednym z najnowocześniejszych okrętów podwodnych swego czasu. Na powierzchni wody mógł osiągnąć prędkość 20 węzłów na godzinę, pod wodą - 9 węzłów. Bez uzupełniania zbiorników paliwa był zdolny przepłynąć 7 tys. mil morskich (pod wodą - 100 mil). Maksymalnie mógł zejść na 80 m pod powierzchnię. Został wyposażony w dwanaście wyrzutni torpedowych, jedno podwójne działko przeciwlotnicze oraz podwójny przeciwlotniczy karabin maszynowy.

"Orzeł" bardzo szybko mógł udowodnić swoją wartość dla polskiej obrony. Już w marcu 1939 r., po zajęciu Kłajpedy przez Niemców i wysunięciu przez Berlin ultymatywnych żądań wobec Polski, okręty podwodne rozpoczęły obserwację ruchów niemieckiej floty. Szczególnym zainteresowaniem otaczano wody Zatoki Gdańskiej.

Od rana 1 września "Orzeł" realizował założenia planu "Worek", którego celem była obrona Helu przed ewentualnym desantem sił niemieckich wspieranych przez duże okręty nawodne Kriegsmarine. Całkowita dominacja niemieckiego lotnictwa sprawiła, że polskie okręty podwodne musiały pozostawać w zanurzeniu i nie były w stanie podjąć aktywnych działań. 5 września okręt przemieścił się w stronę Gotlandii. Tam załoga miała okazję do ataku na niemiecki zbiornikowiec. Dowódca kmdr Kłoczkowski stwierdził, że atak nie ma sensu. W tym czasie wykazywał objawy choroby żołądka, której miał nabawić się jeszcze 31 sierpnia. Zdaniem części załogi kapitan okrętu symulował. Informacja o chorobie została przekazana do dowództwa Marynarki Wojennej, które wydało rozkaz pozostawienia kapitana w jednym z neutralnych portów Łotwy, Estonii lub Finlandii. Dowództwo miał objąć jeden z zastępców dowódcy.





REKLAMA




×
KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!