Partnerzy portalu

Czy Krajowa Polityka Miejska 2030 działa? Są już pierwsze efekty

W czerwcu Rada Ministrów przyjęła uchwałę ws. Krajowej Polityki Miejskiej 2030. Ma ona wspierać zrównoważony rozwój miast, zarządzanie nimi oraz poprawę warunków życia mieszkańców poprzez integrowanie i koordynowanie polityk publicznych. Jak ta idea ma się do rzeczywistości?
  • Polskie miasta sukcesywnie wdrażają rozwiązania, które mają za zadanie realizację 6 celów i 11 wyzwań Krajowej Polityki Miejskiej - w różnym zakresie, z różną intensywnością i z różnymi efektami.
  •  W polskich miastach sporo się dzieje, jeśli chodzi o osiąganie celów Krajowej Polityki Miejskiej. Ich włodarze nie boją się testować nowych instrumentów rozwojowych.
  • Trendy w rozwoju polskich miast były tematem dyskusji zorganizowanej przez PortalSamorzadowy.pl i Śląski Związek Gmin i Powiatów. 

Wśród wyzwań Krajowej Polityki Miejskiej 2030 znalazły się m.in.: problemy suburbanizacji i ładu przestrzennego, współpraca w miejskich obszarach funkcjonalnych oraz wzmocnienie zdolności rozwojowych miast, jakość środowiska przyrodniczego i działania adaptacyjne wobec zmian klimatu, mobilność i bezpieczeństwo ruchu drogowego oraz promocja działań społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb mieszkaniowych. Jak ich rozwiązywanie udaje się polskim samorządom?

Zdaniem Andrzeja Brzozowego, doradcy i eksperta w zakresie rozwoju terytorialnego, współautora systemu rewitalizacji Krajowej Polityki Miejskiej 2023, jest wiele powodów do zadowolenia. Choć - jak mówi - każde miasto jest w innym miejscu, bo każde ma inną dynamikę rozwoju, inne uwarunkowania, kadry, potencjał, zasoby, położenie itd.

- Mógłbym postawić tezę, że w polskich miastach bardzo dużo się dzieje, jeśli chodzi o osiąganie celów Krajowej Polityki Miejskiej - tej obecnej i poprzedniej, bo rząd zaakceptował Krajową Politykę Miejską 2030 niespełna pół roku temu. Miasta robią wiele innowacyjnych i ambitnych rzeczy. Tak samo, jak ambitne są cele Krajowej Polityki Miejskiej - mówi ekspert.

Czytaj też: Krajowa Polityka Miejska 2030. Dokument jest dobry, ale czy zostanie wdrożony?

I dodaje, że miasta bardzo chętnie wchodzą w różnego rodzaju projekty, pilotaże rewitalizacyjne, fundusze norweskie, zintegrowane inwestycje terytorialne.

- To narzędzia, które są ambitne i innowacyjne na skalę europejską. Włodarze, z którymi współpracuję - znakomita ich większość - to są ludzie, którzy naprawdę ambitnie podchodzą do zadań, sięgają po nowe rzeczy, nie boją się testować nowych instrumentów - uważa Brzozowy.

W jego opinii pod względem wiedzy i doświadczeń polskie miasta są w zupełnie innej rzeczywistości niż 10-15 lat temu.

- Oczywiście są stare wyzwania, nowe się pojawiają i zobaczymy za 3, 4 czy 5 lat, jak te cele Krajowej Polityki Miejskiej 2020-2030 są osiągane - zaznacza.

Przemyślane działania, ambitne cele, czyli jak to robi Jaworzno

O doświadczeniach w realizacji celów Krajowej Polityki Miejskiej 2030 mówiła Anna Mocała-Kalina, naczelnik Wydziału Zarządzania Funduszami i Strategii Urzędu Miejskiego w Jaworznie. Jak wskazała, w Krajowej Polityce Miejskiej 2030 jest 6 celów i 11 wyzwań. Wszystkie należy traktować jako drogowskaz do poprawy jakości życia mieszkańców.

Podobnie jak przedmówca, przyznała, że każde miasto ma inne uwarunkowania, które kierunkują podejmowane działania. Każde też zmaga się z innymi problemami i wyzwaniami.

- Bez wątpienia - w dobie transformacji energetycznej regionu - budowanie założeń dla Jaworzna jako miasta produktywnego, co jest jednym z celów KPM 2030, jest bardzo dużym wyzwaniem. Dotychczas w strukturze gospodarki istotne role odgrywały przemysł wydobywczy i przemysł energetyczny. Dzisiaj ta struktura musi ulec zmianie - zaznacza Mocała-Kalin.

Anna Mocała-Kalina, naczelnik Wydziału Zarządzania Funduszami i Strategii Urzędu Miejskiego w Jaworznie. (fot. PTWP)
Anna Mocała-Kalina, naczelnik Wydziału Zarządzania Funduszami i Strategii Urzędu Miejskiego w Jaworznie. (fot. PTWP)

Samorząd postawił na rozwój i budowanie potencjału inwestycyjnego. Prezydent Jaworzna Paweł Silbert, wskazując jaworznicki obszar gospodarczy jako projekt strategiczny, wyznaczył nowy kierunek miejskich działań, których celem jest  budowania potencjału inwestycyjnego miasta. Pomóc w tym mają nowoczesne technologie. 

Czytaj też: Najlepszymi ekspertami od przyszłości miast są młodzi ludzie

Dużym wyzwaniem dla jaworznickiego samorządu jest realizacja idei miasta kompaktowego. Wynika to z jego lokalnych uwarunkowań.

- Jaworzno jest na 14. miejscu w Polsce pod względem wielkości. Jesteśmy dużym miastem powierzchniowo - większym niż Opole i Lublin, które są miastami wojewódzkimi. W Jaworznie mieszka ok. 90 tys. osób, czyli na 1 km kw. przypada ich 600. Przy tak dużej powierzchni bycie miastem kompaktowym i zachowanie wysokiej jakości usług publicznych to duże wyzwanie. Mówiąc o tym aspekcie, trzeba wspomnieć, że prawie 100 proc. powierzchni zurbanizowanej Jaworzna pokryte jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. To oznacza, iż w sposób racjonalny podchodzimy do wykorzystania zasobów i potencjałów, jakimi dysponujemy - podkreśla naczelnik Wydziału Zarządzania Funduszami i Strategii Urzędu Miejskiego w Jaworznie.

Są rozwiązania, są przepisy, problemem jest ich wdrożenie

Idea miasta 15-minutowego, wbrew pozorom, nie jest czymś nowym i są wśród polskich miast takie, które próbują ją wdrażać. Ale jest ich niewiele.

- Idea miasta 15-minutowego jest obecnie bardzo nośna, bardzo "sexy"  w rozwoju miast na całym świecie. W Polsce jest znana od bardzo dawna. Od kilkunastu lat mówimy o mieście zwartym - inaczej mieście kompaktowym. Jednym z celów KPM 2023, którą pisaliśmy w 2015 r., było miasto zwarte. W KPM 2020-2030  jest to miasto kompaktowe. W obu dokumentach chodzi dokładnie o to samo. Dużo trudniej jest to wdrożyć, przepisać z dokumentów strategicznych na dobre przepisy, a jeszcze trudniej te przepisy wyegzekwować i zachować dobrymi rozporządzeniami - mówi Andrzej Brzozowy.

Czytaj też: Miasto kompaktowe. Sposób na depopulację i pogłębiającą się peryferyjność

Jak przyznaje, w KPM jest przepis na to, jak osiągać cel i jak zaprojektować miasto kompaktowe. Dlaczego więc jest to tak trudne do wykonania?

- To, co zrobiliśmy poprzez suburbanizację, chaotyczne i niekontrolowane rozprzestrzenianie się miast, powoduje, że to jest duże wyzwanie. W KPM napisaliśmy, jakie przepisy powinny być wdrożone, ale ich nie wdrożono. Nie ma też reformy planowania przestrzennego - jesteśmy ciągle w procesie opracowywania tej reformy i nie sądzę, żeby za tej kadencji rządu ta reforma się udała - uważa Brzozowy.

Czytaj też: Reforma planowania przestrzennego. Nowe koszty dla samorządów

Andrzej Brzozowy, doradca i ekspert w zakresie rozwoju terytorialnego, współautor systemu rewitalizacji Krajowej Polityki Miejskiej 2023. (fot. PTWP)
Andrzej Brzozowy, doradca i ekspert w zakresie rozwoju terytorialnego, współautor systemu rewitalizacji Krajowej Polityki Miejskiej 2023. (fot. PTWP)

Zaznacza przy tym, że wśród polskich gmin są takie, które - mimo trudności - dążą do funkcjonowania w myśl idei miasta kompaktowego. 

- Słupsk ma w programie rewitalizacji hasło “miasto bliskie” - bardzo tożsame z miastem 15-minutowym. “Kompaktowy Pleszew” jest miastem, które w swoim haśle ma to słowo klucz, czyli mądre miasta myślą i działają w kierunku tej kompaktowości. Również obszary metropolitarne zajmują się tym, jak tę bliskość zapewniać. Ale jest to bardzo, bardzo trudne. Prawdziwa kompaktowość zostanie osiągnięta, gdy benzyna będzie po 20 zł, bo koszty mobilności spowodują, że ludzie przesiądą się na rowery, że usługi, handel, usługi publiczne, miejsca pracy będą musiały być bliżej osiedli - tak, abyśmy w zasięgu spaceru czy jazdy rowerem mogli zaspokoić swoje potrzeby - mówi ekspert. 

Miasta zielone i komfortowe: cel trudny i priorytetowy 

Ważna dla rozwoju miast na całym świecie staje się także koncepcja miast zielonych. Jaworzno z dumą udowadnia, że taką koncepcję z powodzeniem realizuje od wielu lat i na wielu płaszczyznach. 

- W Jaworznie tereny zielone stanowią ok. 74 proc. powierzchni gminy. To przestrzeń, o którą dbamy i którą chronimy. Ale wiele inwestycji realizujemy również w obszarze poprawy efektywności energetycznej. Od lat realizujemy program termomodernizacji, wraz z montażem odnawialnych źródeł energii w placówkach oświatowych. W Jaworznie funkcjonuje flota autobusów elektrycznych. Gospodarkę odpadami realizujemy samochodami na gaz. To są wieloaspektowe działania, które podejmujemy, by chronić środowisko. Jaworzno od lat realizuje ideę zielonego miasta. Jesteśmy przykładem, dobrą praktyką, z której czerpią inne samorządy - podkreśla Anna Mocała-Kalina.

Czytaj też: Miasta chcą być zielone, więc będą miały co robić

Miasto realizuje cele Krajowej Polityki Miejskiej przez wymienione działania związane z zagospodarowaniem przestrzennym, efektywnością energetyczną, gospodarką odpadami, ochroną środowiska, zrównoważoną mobilnością, inwestycjami w miejską zieleń i zbiorniki wodne, ale i to nie wszystko. 

- To, co jest dla nas strategiczne z punktu widzenia rozwoju, to projekt ”Edukacja przyszłości”, tj. bardzo innowacyjne przedsięwzięcia ukierunkowane na podnoszenie umiejętności i predyspozycji dzieci, badanie ich kompetencji. Zaczynaliśmy pilotażem w jednej ze szkół, dzisiaj ten projekt objął wszystkie szkoły w Jaworznie - zarówno podstawowe, jak i ponadpodstawowe. Rozwinęliśmy ten projekt, by dać najmłodszym mieszkańcom miasta - już w przedszkolu i żłobku - możliwość rozwijania kompetencji XXI wieku. Budujemy w Jaworznie przyszłość, bo przyszłość rodzi się w miastach - podkreśla urzędniczka.

A co mówią uczestnicy dyskusji, zapytani o największe wyzwania i przeszkody w realizacji Krajowej Polityki Miejskiej 2030? O tym w materiale wideo. 

KOMENTARZE0

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!