PARTNERZY PORTALU
  • BGK
  • BGK

Gdańsk: Po 75 latach do kościoła św. Jana wróciły organy

  • PAP    6 marca 2020 - 17:38

Po 75 latach do gotyckiego kościoła św. Jana w Gdańsku wróciły organy zrekonstruowane na wzór instrumentu powstałego w 1761 r. a zniszczonego w 1945 r. Ocalał zaś wywieziony wcześniej drewniany prospekt organów, który po konserwacji powrócił także do świątyni.




"Te organy były jednym z najdoskonalszych instrumentów XVIII-wiecznej Europy, jego rozwiązania były w tamtym czasie przez znawców stawiane za wzór dla innych instrumentów" - powiedziała w piątek podczas pokazu organów Renata Malcer-Dymarska, zastępca dyrektora Nadbałtyckiego Centrum Kultury (NCK) w Gdańsku, które od 1995 r. użytkuje kościół św. Jana.

30-głosowy instrument w kościele św. Jana w Gdańsku powstał w latach 1760-61 jako instrument pomocniczy dla organów głównych. Jego budowniczym był Johann Rhode. Piękną snycerkę i oprawę rzeźbiarską prospektu organowego wykonał Johann Heinrich Meissner, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy działających wówczas nad Bałtykiem.

W latach 1943-44 drewniane wyposażenie kościoła, w tym epitafia, ławy, stalle, prospekty organów, zostało szczegółowo udokumentowane przez grupę niemieckich konserwatorów, spakowane w skrzynie i wywiezione do zborów protestanckich na terenie Żuław. Dzięki temu zabytki ocalały, kiedy w marcu 1945 r. kościół św. Jana został poważnie uszkodzony, wybuchł w nim pożar i runęło kilka sklepień.

"W 2008 r. uzyskaliśmy wiedzę, że w magazynie znajduje się ocalały prawie w 95 proc., rokokowy prospekt organów bocznych. Sam instrument zaś został zmodernizowany w 1912 r. i pozostał we wnętrzu kościoła do wiosny 1945 r. i wtedy uległ zniszczeniu. Tradycyjnie jest tak, że organmistrz wykonuje organy i później rzeźbiarz je stroi i dekoruje, ale tu była sytuacja odwrotna. Mieliśmy przepiękny oryginalny prospekt z połowy XVIII wieku, ale nie mieliśmy instrumentu. Zachowała się natomiast szczegółowa dokumentacja na jego temat i podjęliśmy starania, aby odbudować również instrument" - mówiła kierownik Działu Opieki nad Zabytkami w NCK Iwona Berent.

Autor koncepcji rekonstrukcji organów, Andrzej Szadejko, podkreślił, że organy boczne odtworzono tak, aby były maksymalnie wierne XVIII-wiecznemu oryginałowi.

Pracę tę w ciągu trzech lat wykonało polsko-belgijskie konsorcjum firm organmistrzowskich Guido Schumachera z Eupen w Belgii i Szymona Januszkiewicza z Pruszcza Gdańskiego. Intonacja i strojenie zostały powierzone wybitnemu organmistrzowi z Łotwy Janisowi Kalninsowi. Koszt rekonstrukcji organów wyniósł ok. 4,1 mln zł.

Ocalały prospekt organowy, zawilgocony i zabrudzony po kilkudziesięciu latach przechowywania, trzeba było poddać konserwacji. Podjęła się tego jedna z gdańskich pracowni. Odnowienie zabytku kosztowało ok. 700 tys. zł.

Rekonstrukcja organów bocznych w północnym ramieniu transeptu kościoła była jednym z największych zadań etapu projektu pn. "Rewaloryzacja i adaptacja kościoła św. Jana na Centrum Św. Jana - etap II". Ma on być zakończony w listopadzie tego roku. Oprócz odtworzenia instrumentu oraz konserwacji dekoracji snycerskiej prospektu organowego w ramach tego przedsięwzięcia zakończono już m.in. konserwację ołtarza głównego, elewacji wschodniej kościoła oraz konserwację zachowanych elementów empory południowej wraz z jej rekonstrukcją. Cały koszt tego projektu wynosi ponad 9,3 mln zł, z czego ponad 4,8 mln stanowi dofinansowanie z budżetu Unii Europejskiej.

Budowa znajdującego się w historycznym centrum Gdańska kościoła św. Jana rozpoczęła się w XIV w. W 1945 r. świątynia została bardzo poważnie zniszczona. Przez kolejne 50 lat odtworzono jej bryłę i wykonano niezbędne zabezpieczenia. W tym czasie gmach należał do państwa i funkcjonował jako swojego rodzaju symbol-pomnik. Zrujnowane wnętrza były wykorzystywane jako scenografia filmowa, w latach 60. Janusz Morgenstern kręcił tu część zdjęć do filmu "Kolumbowie".

Dopiero w 1991 r. państwo przekazało świątynię Archidiecezji Gdańskiej, a ta - cztery lata później - oddała obiekt w użytkowanie NCK, które od tego czasu odbudowywało i restaurowało zabytkowy kościół, wykorzystując jego wnętrze do celów kulturalnych. W ramach rewaloryzacji kościoła m.in. odrestaurowano wieżę, posadzki i ściany świątyni, a we wnętrzu zainstalowano systemy oświetleniowe, nagłośnieniowe, grzewcze itp.

W Centrum św. Jana (tak brzmi nazwa obiektu na użytek świeckich imprez) odbywają się liczne koncerty, wystawy i spektakle teatralne. Jednocześnie kościół pełni funkcje sakralne - w każdą niedzielę i święta gromadzi się w nim na mszach św. Duszpasterstwo Środowisk Twórczych Archidiecezji Gdańskiej.

Facebook Podobał się artykuł? Podziel się!




REKLAMA




×
KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.