PARTNER PORTALU

Jak stworzyć miasto rezylientne? O metodzie małych kroków

  • Artykuł promocyjny dostarczony przez Veolia    31 marca 2021 - 11:40
Jak stworzyć miasto rezylientne? O metodzie małych kroków

Czym jest rezyliencja (odporność) miasta? Czy kryzys może być szansą dla polskich miast? Czy pandemia koronawirusa rzeczywiście przewróciła do góry nogami świat, jaki znamy? Co świadczy o sile miasta i jak doprowadzić do tego, żeby było odporne na nagłe kryzysy? Dlaczego w dobie COVID-19 nie powinniśmy zapomnieć o pełzającej katastrofie klimatycznej? Odpowiedzi na te pytania szukali uczestnicy Konferencji „Designerzy procesów rozwojowych. Liderzy miast wobec kryzysu” zorganizowanej 24 marca przez Fundację Szkoła Liderów i Fundację Veolia Polska.




Czym jest miasto rezylientne?
Koncepcja miast rezylientnych, czyli odpornych na kryzysy, potrafiących z nich wychodzić obronną ręką, upowszechniła się w 2012 roku, kiedy to Fundacja Rockefellera zainicjowała powstanie inicjatywy 100 Resilient Cities. Dało to początek stworzenia sieci stu miast z całego świata, które postanowiły wdrażać politykę w oparciu o indeks rezyliencji miejskiej. Na jej czele stał Michael Berkowitz, gość specjalny konferencji.

W 2014 roku Anne Hidalgo, burmistrzyni Paryża, postanowiła dołączyć do inicjatywy. Była skupiona na wyzwaniach związanych z podtopieniami, wyspami ciepła i zanieczyszczeniu powietrza. Ale nastąpił rok 2015, w którym Paryż zmierzył się z atakami terrorystycznymi. Nastąpił kryzys migracyjny związany z napływem uchodźców do Europy. Miasto dotknął kolejny, niespodziewany wstrząs.

Na pomoc przyszła koncepcja miasta odpornego, czyli rezylientnego, która pokazała w jaki sposób połączyć ze sobą priorytety związane z kryzysem klimatycznym i kryzysem migracyjnym. Zastosowano tutaj metodę małych kroków.

- Pomogliśmy Paryżowi zrozumieć, że mogą do tego wykorzystać wybetonowane boiska szkolne, których w całym mieście jest 255. Pokazaliśmy im jak je przeprojektować, żeby przyniosły możliwie jak najwięcej korzyści. Początkowo projekt zakładał miejscowe rozwiązanie problemu klimatycznego – pozbycie się wysp ciepła. Dlatego pomalowano budynki na biało, a na dachach posadzono rośliny. Pozwoliło to zmniejszyć temperaturę powietrza wokół szkół. Następnie place zastąpiono terenami zieleni, które wchłaniały wodę z dachów i rynien, żeby zmniejszyć zagrożenie podtopieniami. Kolejnym krokiem było otworzenie tych przestrzeni dla społeczności z sąsiedztwa w weekendy i w godzinach pozalekcyjnych, dzięki czemu migranci mieli miejsce, do którego mogli pójść i gdzie dochodziło do większej integracji społecznej. Na tym przykładzie można zobaczyć czym jest rezyliencja i to, że się po prostu opłaca. Zaczęło się od interwencji urbanistycznej – wyspy ciepła, a skończyło się na długofalowych korzyściach – większej integracji społecznej – tłumaczył Michael Berkowitz podczas konferencji „Designerzy procesów rozwojowych. Liderzy miast wobec kryzysu”.

Koncepcja miast rezylientnych, upowszechniana jest w Polsce od dwóch lat przez Fundację Szkoła Liderów i Fundację Veolia Polska, które wspólnie nie tylko organizują konferencję na ten temat, ale także tworzą specjalne programy edukacyjne dla władz miejskich w oparciu o tę wiedzę ze szczególnym nastawieniem na kluczowe aspekty budowania miejskiej rezyliencji, takich, jak przywództwo, środowisko naturalne i zmiana klimatu.

Odpowiedzialność za klimat
O antropogenicznych przyczynach zmiany klimatu napisano już wiele. To właśnie one stanowiły punkt wyjścia do stworzenia sieci 100 Resilient Cities, która w ubiegłym roku przekształciła się w Resilient Cities Network. I tak jak w przypadku Paryża, stały się bodźcem do zmian systemowych.

Dlaczego tak ważne są działania w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu w miastach na całym świecie? Ponieważ, to właśnie miasta, które mimo, że zajmują tylko 3% powierzchni naszej planety, zużywają blisko 80% energii i właśnie w tym kontekście, to właśnie one powinny dziś i jutro wieść prym w podejmowaniu działań ograniczających swoją negatywną działalność.

– Czas przygotować się do zmiany myślenia i zmiany postaw. Temperatura Ziemi rośnie. Co do tego nie ma wątpliwości. O zmianie klimatu mówi się od połowy XX wieku, odkąd prowadzone są regularne i systematyczne badania. Wiodący klimatolodzy twierdzą, że za tymi zmianami stoi niestety człowiek i nasze działania. Jeśli temperatura dalej będzie się podnosić, zmiany odczujemy wszyscy - przede wszystkim w miastach. I to od nas zależy czy uda nam się te zmiany spowolnić. Zależy to od liderek i liderów miast – podkreślała podczas konferencji Agnieszka Kazimierska z Fundacji Veolia Polska.

Odporność lidera/ odporność społeczności
Dobre przywództwo stanowi jeden z filarów miasta odpornego. Tak jak w przypadku Paryża, tak w przypadku innych miast, ważna jest odwaga ich liderów do stawiania czoła przeciwnościom i brak lęku przed nowymi, nieznanymi rozwiązaniami, niezależnie od tego czy miasto jest wielkości Berlina czy Koluszek. Sceptycy powiedzą, że jeśli się jest Paryżem i ma się kapitał na rozwój, to każdy problem można rozwiązać. I choć wielu się z tym zdaniem zgodzi, to warto przyjrzeć się perspektywie Katarzyny Czayki-Chełmińskiej, wiceprezeski Fundacji Szkoła Liderów: – Rezyliencja to umiejętność reakcji wyciągania wniosków, a do tego potrzebne jest przywództwo na wielu poziomach. Przede wszystkim potrzeba nam liderów otwartych na współpracę, na nowe dane, którzy potrafią  powiedzieć „nie wiem”. Ważne jest także zauważenie i zaproszenie silnych partnerów do współrządzenia - wywodzących się z biznesu, ruchów miejskich, organizacji  społecznych. Finalnie, potrzeba budowania współpracy trwałej w czasach dobrostanu, a nie kryzysu.

– Zobaczyliśmy, że jakiś model się skończył. Poza dotychczasowymi przymiotami lidera, czyli odpowiedzialnością i odwagą, potrzebna jest dziś pokora. Jesteśmy w momencie, kiedy czujemy tę pokorę wobec naszej niewiedzy, wobec koronawirusa – wtórował jej prezes fundacji Przemysław Radwan-Röhrenschef. A do tego wszystkiego nie potrzeba funduszy, tylko silnego kapitału społecznego, więzi społecznych w mieście, o które paradoksalnie łatwiej w małych ośrodkach.

Przywództwo jest ważnym elementem procesów rozwojowych programów edukacyjnych, które organizatorzy konferencji wspólnie projektują z myślą o władzach polskich miast. Jednym z takich przedsięwzięć jest program „Przywództwo w samorządzie”, który wspólnie organizują Fundacja Szkoła Liderów i Fundacja Veolia Polska. – Jest to nowy projekt, który powstał w oparciu o potrzeby samorządowców mierzących się z różnorodnymi problemami. W szczególności tych, którzy na co dzień działają w małych miastach i którzy mają ograniczone środki na wprowadzanie zmian. W programie pokazujemy, że zmiana w mieście, która przynosi duże korzyści może być z pozoru mała, nieznacząca z perspektywy zewnętrznego obserwatora. Natomiast czasem rewolucję przynosi poznanie naturalnych zachowań współpracowników, co pozwala na lepsze, wydajniejsze czy przyjaźniejsze wykorzystanie zasobów, które kryje urząd. Czasem jest to posadzenie łąk kwietnych w celu redukcji temperatury powietrza w upalne dni – nie tylko jak w przypadku Paryża ale też Lidzbarka Warmińskiego czy Chrzanowa – stwierdza Agnieszka Muras z Fundacji Szkoła Liderów, która kieruje programem.

Przedsięwzięcie to oparte jest na wcześniej wspomnianym indeksie rezyliencji miejskiej bazującym na 4 filarach: 1) przywództwie i strategii, 2) środowisku i infrastrukturze, 3) zdrowiu i dobrostanie, 4) ekonomii i społeczeństwie. Indeks jest efektem pracy badaczy zatrudnionych w firmie Arup. Jej przedstawiciele z Polski – Adam Pyjor i Katarzyna Solarek – także gościli podczas wydarzenia, aby zainteresowanym przedstawić mechanizm działania indeksu, a także wiedzę na temat tego, jak z niego korzystać, żeby mierzyć odporność społeczności. Arup jest firmą, która w 2012 roku na potrzeby sieci 100 RC stworzyła to narzędzie pomiaru dla miast na całym świecie.

Podejście do przywództwa prezentowane przez Fundację Szkoła Liderów i Fundację Veolia Polska jest zbliżone do tego, jakie reprezentuje Marianne Crosley, szefowa the Cleveland Leadership Center, miejskiego centrum przywództwa w Stanie Ohio (USA): – W naszej działalności ważna jest dbałość o to, by w programach rozwojowych brały udział osoby z wielu sektorów. Są przedstawiciele rządu, samorządu, organizacji pozarządowych różnych wielkości, przedsiębiorców, edukatorów, specjalistycznych profesji. Uczestniczą oni we wspólnym doświadczeniu edukacyjnym, które toczy się przez wiele miesięcy. Dzięki temu przełamują stereotypy i symboliczne bariery. Najważniejsza w tym procesie staje się dla nich współpraca dzięki odrzuceniu własnego ego.

Współpraca sektorowa to nie utopia
Jak bumerang powraca dyskusja na temat tego, czy rzeczywista współpraca międzysektorowa w Polsce jest możliwa. Słyszymy, że samorząd ignoruje organizacje społeczne, biznes chce wykorzystać samorząd do osiągania korzyści, a organizacje nieustannie krytykują pozostałe sektory. Przywiązanie do tego obrazu nie mobilizuje do zmiany. Błędne koło kręci się. Dobrze jest rozmawiać o konieczności budowania zaufania i współpracy, ale przecież w prawdziwym życiu to się nie zdarza. Czy aby na pewno nie mamy dobrych przykładów?

Eksperci i praktycy zaproszeni na konferencję „Designerzy procesów rozwojowych” rozprawili się z tym problemem wskazując różnorodne przykłady. Zaskoczeniem dla słuchaczy mógł być przykład podany przez Dalidę Gepfert, szefową Veolii Energii Poznań – przedsiębiorstwa dostarczającego ciepło w mieście:

- Część osób, myśli o organizacji takiej jak nasza, czyli organizacji która dostarcza energię i ciepło przez proces spalania węgla, jako o firmie, który jest na końcu łańcucha podmiotów zaangażowanych w przeciwdziałanie zmianie klimatu. Moja perspektywa jest inna, ponieważ wszystko zależy od tego, co firma może robić. I rzeczywiście nasz wkład w decyzje tego co się dzieje w tym zakresie w Poznaniu jest duży. Realizujemy wspólnie z miastem od wielu lat przedsięwzięcia, które jak zaczynaliśmy budziły zaskoczenie samorządowców.  Na przykład wyszliśmy z inicjatywą, żeby ograniczyć konsumpcję ciepła przez jednostki miejskie. Czyli pomóc nam wspólnie zarządzać i optymalizować konsumpcję, żebyśmy mogli jak najmniej zużywać zasobów. Nie tylko węgla, ale też wody, która jest obecna w procesie produkcyjnym. Doprowadziło to do zmniejszenia kosztów ogrzewania ponoszonych przez przedszkola i szkoły. Takie małe ruchy kierują nasze myślenie w przyszłość, bo wszyscy wiemy, że dekarbonizacja jest dziś fundamentalna dla branży energetycznej i nie pytamy już czy odchodzimy od węgla, tylko jak i kiedy. I oczywiście można to skwitować tym, że wyjątek potwierdza regułę, ale jeśli zaczniemy wprowadzać zmiany nie zważając na wszechobecną niechęć, a właśnie na wyjątki, z biegiem czasu zobaczymy rezultaty. Tak jak w przypadku budżetów obywatelskich, partnerstwa publiczno-prywatnego, wycofania jednorazowych opakowań z plastiku na terenie Unii Europejskiej, budowania ścieżek rowerowych i innych.

A przykładów jest wiele. Choćby ostatnio wydana publikacja „Miejskie modele współpracy międzysektorowej”, która jest opracowaniem stworzonym przez przedstawicieli samorządu, biznesu i organizacji społecznych z Poznania pokazała, że nie tylko jest otwartość na współpracę, ale i determinacja do wdrażania przedsięwzięć, które w swojej istocie sprawiają, że Poznań pod wieloma względami staje się coraz bardziej rezylientny.

 

Opr. Radosław Puśko i Agnieszka Muras

Patronat nad konferencją objęli: Związek Miast Polskich i Magazyn Miasta

Współpraca: Cleveland Leadership Center, Resilient Cities Catalyst

Fundacja Veolia Polska

Facebook Podobał się artykuł? Podziel się!



Zamów newsletter z najciekawszymi i najlepszymi tekstami portalu

Podaj poprawny adres e-mail
W związku z bezpłatną subskrypcją zgadzam się na otrzymywanie na podany adres email informacji handlowych.
Informujemy, że dane przekazane w związku z zamówieniem newslettera będą przetwarzane zgodnie z Polityką Prywatności PTWP Online Sp. z o.o.

Usługa zostanie uruchomiania po kliknięciu w link aktywacyjny przesłany na podany adres email.

W każdej chwili możesz zrezygnować z otrzymywania newslettera i innych informacji.
Musisz zaznaczyć wymaganą zgodę

REKLAMA




×
KOMENTARZE (1)

  • RT, 2021-04-03 22:07:19

    bzdura. sitwa u władzy ma to gdzieś, liczy się utrzymanie wkladzy

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!