Partnerzy portalu

Jak zostać wójtem, a jak radnym?

Wójtem może zostać obywatel Polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat. Natomiast na radnego gminy kandydować może pełnoletni obywatel Unii Europejskiej.  Zarówno kandydat na wójta, jak i radnego gminy nie może jednocześnie startować do rady powiatu ani sejmiku województwa. Wybory odbywają się w głosowaniu tajnym i są powszechne i bezpośrednie.
  • Kandydatem na wójta może być obywatel Polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat. Co ważne, kandydat nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje.
  • Na radnego kandydować może osoba, która jest obywatelem Unii Europejskiej. W dniu głosowania musi mieć ukończone lub kończyć 18 lat, a także stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której ubiega się o mandat.
  • Prawo zgłaszania kandydatów na wójta przysługuje komitetowi wyborczemu, który zarejestrował listy kandydatów na radnych w co najmniej połowie okręgów wyborczych w danej gminie. Prawo zgłaszania kandydatów na radnych przysługuje każdemu komitetowi wyborczemu.

Wójt jest organem wykonawczym gminy (w gminie, w której siedziba władz znajduje się w mieście położonym na terytorium tej gminy, organem wykonawczym jest burmistrz). Wykonuje uchwały gminnej rady i realizuje zadania określone przepisami prawa, jak przygotowywanie projektów uchwał rady, gospodarowanie mieniem komunalnym czy zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Z mocy ustawy jest też kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

Wybory na wójta odbywają się w głosowaniu tajnym i są powszechne i bezpośrednie. Oznacza to tyle, że to głosujący obywatele, a nie wybrany przez nich organ, decydują o tym, kto obejmie funkcję włodarza w gminie. Może się jednak zdarzyć, że wójta wybierze rada gminy. Będzie tak wtedy, gdy w wyborach wystartuje tylko jeden kandydat i nie uzyska on więcej niż połowy oddanych, ważnych głosów. W takiej sytuacji wyboru dokonuje się bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady w głosowaniu tajnym.

Kto może zostać wójtem?

Na wójta kandydować może obywatel Polski mający prawo wybierania w tych wyborach, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat. Co ważne, kandydat nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje – podaje Państwowa Komisja Wyborcza.

Jak zaznacza PKW, prawa wybierania (a więc i kandydowania) nie mają osoby pozbawione praw publicznych lub ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądu, albo pozbawione praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu.

Prawo zgłaszania kandydatów na wójta przysługuje temu komitetowi wyborczemu, który zarejestrował listy kandydatów na radnych w co najmniej połowie okręgów wyborczych w danej gminie. W każdym z tych okręgów liczba zarejestrowanych przez ten komitet kandydatów na radnych nie może być mniejsza niż liczba radnych wybieranych w tym okręgu. Wójtem w praktyce nie można więc zostać bez zaplecza politycznego czy choćby poparcia mieszkańców, którzy utworzą komitet wyborczy.  

Inną sprawą są koszty kampanii wyborczej. Limit wydatków związanych z prowadzeniem kampanii kandydata na wójta w gminach do 500 tys. mieszkańców ustala się, mnożąc liczbę mieszkańców danej gminy przez kwotę 60 groszy. Sporo działań prowadzonych jest jednak na zasadzie wolontariatu, nie naruszają one dozwolonej sumy. Wracamy więc do kwestii partii lub komitetu wyborczego, które są w stanie zapewnić chętnych do pracy ludzi zgromadzonych wokół kandydata.

Kandydatów na wójta zgłasza się do gminnej komisji wyborczej najpóźniej w 25 dniu przed dniem wyborów. Jeśli w tym terminie nie zostanie zgłoszony żaden kandydat albo zgłoszony zostanie tylko jeden, gminna komisja wyborcza niezwłocznie musi wezwać, poprzez rozplakatowanie obwieszczeń, do proponowania dodatkowych kandydatur. W takim przypadku termin zgłaszania kandydatów ulega przedłużeniu o 5 dni, licząc od dnia rozwieszenia plakatów.

Kandydować można tylko w jednej gminie, zatem kandydat nie może jednocześnie startować w wyborach na wójta w innej gminie. Może natomiast ubiegać się o mandat radnego gminy, ale tylko tej, w której kandyduje na wójta.

Na tym nie koniec ograniczeń. Kandydat na wójta nie może jednocześnie startować do rady powiatu ani sejmiku województwa.

Obowiązuje ponadto zakaz łączenia funkcji. Stanowiska wójta nie można połączyć z funkcją włodarza lub jego zastępcy w innej jednostce samorządu terytorialnego, a także z członkostwem w jej organach, z zatrudnieniem w administracji rządowej i z mandatem posła lub senatora.

Wybory na wójta

Za wybranego uważa się tego kandydata, który w głosowaniu otrzymał więcej niż połowę oddanych, ważnych głosów. Jeśli żaden z kandydatów nie zgromadził ich połowy, czternastego dnia po pierwszym głosowaniu przeprowadza się ponowne głosowanie, czyli tzw. II turę wyborów.

W ponownym głosowaniu wyboru dokonuje się spośród dwóch kandydatów, którzy w pierwszym głosowaniu otrzymali największą liczbę oddanych, ważnych głosów. W przypadku, gdy więcej niż dwóch kandydatów otrzyma liczbę głosów uprawniającą do udziału w ponownym głosowaniu, o dopuszczeniu do wyborów kandydata w II turze rozstrzyga większa liczba obwodów głosowania, w których jeden z kandydatów otrzymał większą liczbę głosów. Jeśli liczba tych obwodów byłaby równa, rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez gminną komisję wyborczą.

Jeżeli którykolwiek z dwóch kandydatów, którzy przejdą do II tury, wycofa zgodę na kandydowanie, utraci prawo wyborcze albo umrze, w ponownym głosowaniu bierze udział jeden kandydat.

Za wybranego w ponownym głosowaniu uważa się tego, kto otrzymał większą liczbę oddanych, ważnych głosów.

W przypadku remisu, czyli w sytuacji, gdy obaj kandydaci w ponownym głosowaniu otrzymają tę samą liczbę skreśleń na karcie wyborczej, za wybranego uważa się tego kandydata, który w większej liczbie obwodów głosowania otrzymał więcej głosów. Jeśli liczby takich obwodów byłyby równe, o wyborze rozstrzyga tzw. ślepy los – przeprowadzane jest losowanie przez gminną komisję wyborczą.

Jeśli mimo to z jakichś względów nie zostanie zarejestrowany żaden kandydat, wyboru wójta dokonuje rada gminy bezwzględną większością głosów ustawowego składu w głosowaniu tajnym.

Kto może zostać radnym?

W gminach liczących do 20 tys. mieszkańców wybieramy 15 radnych. W gminach do 50 tys. mieszkańców rada gminy składa się z 21 członków, a w gminach do 100 tys. mieszkańców z 23 osób. W gminach do 200 tys. mieszkańców w radzie gminy zasiada 25 radnych oraz po trzech na każde dalsze rozpoczęte 100 tys. mieszkańców, nie więcej jednak niż 45 radnych. Wyjątek stanowi Rada m.st. Warszawy, która liczy 60 radnych.

Na radnego kandydować może osoba, która ma prawo wybierania do tej rady gminy, a więc obywatel Polski, ale także obywatel państwa w Unii Europejskiej, który nie jest obywatelem naszego kraju. W dniu głosowania musi mieć on ukończone lub kończyć 18 lat, a także stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której ubiega się o mandat.

Prawa kandydowania nie mają osoby pozbawione praw publicznych lub ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądu, albo pozbawione praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu.

Prawo zgłaszania kandydatów na radnych przysługuje komitetowi wyborczemu partii politycznej, koalicyjnemu komitetowi wyborczemu, komitetowi wyborczemu organizacji lub komitetowi wyborczemu wyborców.

W gminie liczącej do 20 tys. mieszkańców o wyborze na radnego rozstrzyga liczba ważnych głosów. Z kolei w gminach powyżej 20 tys. mieszkańców podziału mandatów pomiędzy listy kandydatów dokonuje się proporcjonalnie, odpowiednio do łącznej liczby głosów przypadających na kandydatów danej listy. W podziale mandatów uczestniczą jednak tylko listy kandydatów komitetów wyborczych, na które w skali gminy oddano co najmniej 5 proc. ważnych głosów.

Wybory na radnego

W każdym okręgu wyborczym w gminie liczącej do 20 tys. mieszkańców wybiera się jednego radnego. Do wyboru rady w gminie powyżej 20 tys. mieszkańców tworzy się okręgi wyborcze, w których wybiera się od 5 do 8 radnych.

W myśl znowelizowanych przepisów, kandydat na radnego rady gminy nie może jednocześnie kandydować na radnego rady powiatu lub radnego sejmiku województwa.

Mandat radnego wygasa m.in. w przypadku jego śmierci, odmowy złożenia ślubowania, pisemnego zrzeczenia się mandatu, naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych funkcji czy niezłożenia w terminie oświadczenia o swoim stanie majątkowym.

Kadencja rady gminy, w myśl znowelizowanych przepisów, trwa 5 lat. Radny jest zobowiązany do brania udziału w pracach rady gminy i jej komisji oraz innych instytucji samorządowych, do których został wybrany lub desygnowany.

KOMENTARZE0

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!