PARTNERZY PORTALU

Prof. M. Kornat: już w 1941 r. istniało przekonanie, że Sowietom trzeba będzie zapłacić za wkład w pokonanie Niemiec

  • PAP    8 maja 2020 - 07:05

Już w 1941 r. w Londynie doszło do głosu przekonanie, że prawdopodobnie Sowietom trzeba będzie zapłacić za wkład w pokonanie Niemiec. Jednym ze sposobów na to było zagwarantowanie rozszerzonych granic tego państwa o zdobycze terytorialne z okresu współpracy z Niemcami. Od lata 1941 r. zaczęła występować koncepcja uznania ZSRS za hegemona w Europie Środkowo-Wschodniej – mówi PAP prof. Marek Kornat, historyk z PAN.




Polska Agencja Prasowa: W maju 1945 r. wiele elementów powojennego ładu w Europie było już przesądzonych w wyniku rozmów Wielkiej Trójki. Kiedy wśród przywódców głównych mocarstw walczących z Niemcami i ich sojusznikami zaczęły rodzić się koncepcje przyszłych rozwiązań geopolitycznych?

Prof. Marek Kornat: Każdy z trzech przywódców zaczął rozważać ten problem w innym momencie. Najłatwiej zarysować myślenie premierów Wielkiej Brytanii. Celem Londynu było niedopuszczenie do zdominowania Europy przez Niemcy. Z tą myślą udzielono papierowych gwarancji bezpieczeństwa Polsce, a następnie przystąpiono do wojny. W październiku 1939 r. odmówiono zawarcia pokoju z III Rzeszą na podstawie propozycji przedłożonych przez wodza III Rzeszy. Ponownie odrzucono tę możliwość po klęsce Francji w lipcu 1940 r., gdy jeszcze raz składał on taką ofertę. Celem polityki brytyjskiej było pokonanie Niemiec. Innej opcji w Londynie sobie nie wyobrażano. W latach 1939- 1941 nie chciano jednak, aby Europa i świat zostały zbyt mocno przeobrażone geopolitycznie. Winston Churchill uznał atak Niemiec na ZSRS za wydarzenie niezwykle pomyślne. Dotychczasowy "cichy sojusznik" Berlina stał się jego wrogiem, a tym samym partnerem Zjednoczonego Królestwa, z którym należało podjąć współpracę, nie zważając na to, że wojna zaczęła się od porozumienia Stalina i Hitlera.

Już w 1941 r. w Londynie doszło do głosu przekonanie, że prawdopodobnie Sowietom trzeba będzie zapłacić za wkład w pokonanie Niemiec. Jednym ze sposobów na to było zagwarantowanie rozszerzonych granic tego państwa o zdobycze terytorialne z okresu współpracy z Niemcami. Od lata 1941 r. zaczęła występować koncepcja uznania ZSRS za hegemona w Europie Środkowo-Wschodniej, co nie oznaczało automatycznie uznania prawa Moskwy do sowietyzacji żyjących tam narodów. Głośny był artykuł dziennika "Times" z sierpnia 1941 r., który formułował ideę supremacji sowieckiej w Europie Środkowo-Wschodniej (a właściwie na całym obszarze Międzymorza). Z pewnością był to tekst inspirowany przez Foreign Office. W ten sposób Wielka Brytania zaczynała liczyć się z koniecznością podziału Europy na strefy wpływów. Finałem tej polityki stał się październikowy układ Churchill-Stalin z 1944 r., zawarty w Moskwie. Nie obejmował on jednak Polski.

Stanowisko ZSRS sprowadzało się do strategii Stalina. W sprawie powojennego kształtu Europy jest ono niespecjalnie trudne do zreferowania. Związek Sowiecki przystąpił do zaborczych działań, uderzając na Polskę 17 września. Dziesięć dni wcześniej Stalin tłumaczył szefowi Międzynarodówki Komunistycznej Georgi Dymitrowowi: "Unicestwienie tego państwa w sprzyjających okolicznościach oznaczałoby jeden burżuazyjno-faszystowski kraj mniej. Cóż by to było złego, gdybyśmy w rezultacie rozgromienia Polski rozprzestrzenili system socjalistyczny na nowe terytorium i ludność". W listopadzie 1940 r. Sowieci odrzucili złożoną Mołotowowi w Berlinie ofertę uczestnictwa w podziale świata wspólnie z Niemcami, przy partycypacji Japonii i Włoch. Wszystko wskazuje na to, że Stalin rozważał uderzenie na Niemcy. Z pewnością nie zamierzał być bierny, gdyby przystąpiły one do operacji lądowania na Wyspach Brytyjskich, co Hitler planował. Po napaści Niemiec sowiecki dyktator uważał, że jeśli wygra wojnę, to musi doprowadzić do rozszerzenia granic swojego imperium poprzez system państw zależnych od Moskwy. Wykluczał oddanie jakichkolwiek zdobyczy, w których posiadanie wszedł w sojuszu z III Rzeszą - połowy Polski, trzech państw bałtyckich, Besarabii i części Finlandii (nabytej po wojnie zimowej).





REKLAMA




×
KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!