PARTNERZY PORTALU
  • BGK
  • BGK

Rzecznik Praw Obywatelskich: państwo powinno płacić odszkodowanie za niesłuszne zarzuty i oskarżenia

  • Michał Wroński    22 stycznia 2019 - 13:30
Rzecznik Praw Obywatelskich: państwo powinno płacić odszkodowanie za niesłuszne zarzuty i oskarżenia
Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do ministra sprawiedliwości o rozważenie zmiany Kodeksu postępowania karnego (fot. twitter.com/MS_GOV_PL)

Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Ministra Sprawiedliwości o rozważenie zmiany Kodeksu postępowania karnego tak, aby umożliwić obywatelom ubieganie się w trybie karnym o odszkodowania od państwa za niesłuszne przedstawienie zarzutów oraz niesłuszne oskarżenie.




  • Obecnie za niesłuszne przedstawienie zarzutów i niesłuszne oskarżenie można dochodzić odszkodowania jedynie w ramach postępowania cywilnego.
  • Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich taka procedura jest nieefektywna, uciążliwa i kosztowna. Obowiązek wykazania zasadności zarzutów spoczywa zaś na powodzie.
  • W ostatnich latach nie brakowało wyroków uniewinniających znanych samorządowców od zarzutów. Te najsłynniejsze dotyczyły byłego prezydenta Olsztyna i aktualnego prezydenta Sopotu.

Jak przypomina rzecznik, dziś Kpk przewiduje, że za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie obywatel może uzyskać odszkodowanie od skarbu państwa. Decyduje o tym sąd w trybie karnym. Nie ma natomiast możliwości dochodzenia w tym trybie odszkodowania za niesłuszne przedstawienie zarzutów czy niesłuszne oskarżenie.

- Tymczasem sam fakt niesłusznego postawienia zarzutów czy niesłusznego oskarżenia może wyrządzić szkodę i krzywdę, za co władza powinna ponieść odpowiedzialność – uważa Adam Bodnar. Podkreśla przy tym, że wieloletnie utrzymywanie stanu oskarżenia czy przedstawienia zarzutów może prowadzić do wyrządzenia znacznych szkód o charakterze materialnym, rodzinnym i moralnym. Jak dodaje jest to szczególnie wyraźne, gdy dotyczy osoby, która wykonuje zawód zaufania publicznego lub prowadzi działalność gospodarczą.

- Gdy zarzuty dotyczą np. policjantów, komorników czy pracowników zajmujących wysokie stanowiska w służbie cywilnej, mogą oni być zawieszeni w czynnościach. Trzeba też się wtedy liczyć z ograniczeniami w kandydowaniu na określone stanowiska. Za najbardziej dotkliwą konsekwencję uznaje się utratę społecznego zaufania i dobrego imienia – stwierdza RPO. Przypomina, że w latach 2012 - 2013 r. do Sejmu zgłoszono projekty zmian w Kpk, mające na celu umożliwienie ubiegania się o odszkodowanie i zadośćuczynienie za „niewątpliwie niesłuszne” postawienie zarzutów lub „oczywiście bezpodstawne” oskarżenie.

Odnosząc się do jednego z projektów, Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa stwierdziła, że brak możliwości odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku nieuzasadnionego oskarżenia jest luką prawną, której nie da się pogodzić z art. 77 Konstytucji (prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez władze).

- Do zmian jednak nie doszło – przypomina Bodnar.

Obecnie można dochodzić takich roszczeń jedynie w ramach postępowania cywilnego, ale zdaniem Rzecznika procedura ta jest nieefektywna. Przypomina, że zgodnie z Kodeksem cywilnym, podstawę odpowiedzialności cywilnej organu władzy jest bezprawność jego działania, a obowiązek wykazania zasadności zarzutów spoczywa na powodzie.

Z orzecznictwa sądów wynika, że stan „bezprawności” jest trudny do wykazania w takim postępowania, a jednocześnie jest standardem wyższym niż „niesłuszność” aresztowania czy skazania zapisana w Kpk. Sąd Najwyższy uznaje, że postępowanie karne przeciwko obywatelowi może być uznane za bezprawne w myśl Kc przy oczywistym braku dowodów winy, świadomości sfabrykowania dowodów i niezachowania podstawowych przepisów procedury.





REKLAMA




×
KOMENTARZE (2)

  • M., 2019-01-23 07:58:34

    Teraz często ludzie oczerniani są bezpodstawnie. Wielki show przed kamerami, a potem okazuje się, że zarzuty były bezpodstawne, ale kto o tym wie, tego nie mówi się już przed kamerami. Dlatego wniosek uważam za słuszny. A do przedmówcy apeluję, żeby się powstrzymał i mam nadzieję także, że sam się n...ie pomylił w oświadczeniu radnego.  rozwiń
  • radny, 2019-01-22 21:29:41

    Czy Niedorzecznik Praw Ubywatelskich wystąpi o odszkodowanie za niesłuszne czepianie się nieżyjącego prezydenta Gdańska, który pomylił się składając oświadczenie majątkowe?

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.