Partner portalu

Tysiące Ukraińców ruszą po PESEL. Urzędy gotowe, ale lekko nie będzie

W środę 16 marca w całej Polsce rozpocznie się nadawanie numerów PESEL obywatelom Ukrainy, którzy wjechali do Polski po 24 lutego, uciekając przed wojną. Dla urzędów, dla gmin to ogromne wyzwanie. Urzędnicy zapowiadają, że będą wychodzić naprzeciw potrzebom uchodźców, ale procedury i prawo obowiązują. Potrzebna będzie spora doza cierpliwości - po obu stronach.
  • Wnioski o PESEL będzie można składać od środy 16 marca w dowolnym urzędzie gminy, a w niektórych miastach też poza urzędem.
  • Miasta stawiają dodatkowe stanowiska, wprowadzają wydłużone godziny pracy, obsługę w soboty, by wychodzić naprzeciw potrzebom uchodźców.
  • Procedura nadania jednego numeru PESEL z pobraniem odcisków trwa ponad 30-40 minut –  w dużych miastach nie da się uniknąć tłoku.
  • O wsparciu dla Ukraińców rozmawiać będziemy podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach 25-27 kwietnia. Rejestrację na naszą konferencję znajdziecie tutaj.

Przypomnijmy – na podstawie specustawy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa będzie udzielana szeroka pomoc i świadczenia. Podstawą do ubiegania się o pracę czy pomoc lekarską jest posiadanie numeru PESEL. Te nadawane będą uchodźcom na ich wniosek od środy (16 marca).

Czytaj też: Tak wygląda wniosek o nadanie numeru PESEL dla obywatela Ukrainy 

- Będziemy nadawać numery PESEL ze statusem UKR. Osoba, która będzie wypełniała formularz – podobny do wniosku o dowód osobisty – będzie musiała też podać datę wjazdu do Polski. Status UKR dotyczyć bowiem będzie tylko osób, które przekroczyły bezpośrednio granicę polsko-ukraińską po 24 lutego – tłumaczy Beata Albert-Zalewska, dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich UM Olsztyna. – Na tę chwilę system nie ma możliwości weryfikowania tych wszystkich danych. Jeśli dana osoba nie ma żadnych dokumentów, to oświadcza pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że to, co pisze, jest prawdą.

System gotowy, ale ma swoją przepustowość

Jak dodaje, zapis o statusie UKR przy numerze PESEL (zapisu takiego musi dokonać urzędnik) będzie podstawą do ubiegania się o wszystkie świadczenia zapewnione specustawą.

Numer PESEL jest nadawany automatycznie podczas jednej wizyty w urzędzie i automatycznie urząd wyda potwierdzenie o nadaniu numeru. – Jeśli taka osoba poda dane kontaktowe (nr telefonu albo adres e-mail) będzie miała nadany bezpośrednio profil zaufany – potrzebny np. do ubiegania się o różne świadczenia, jak np. 500 plus – wymienia Albert-Zalewska.

Istotne jest to, że przy nadaniu nr PESEL pobierane będą odciski palców od każdego, kto ukończył 12 lat. Cały proces odbywać się będzie w polskim Rejestrze Dowodów Osobistych.

– Obsługa jednej osoby to minimum 30-40 minut. Do obsługi tego systemu służy specjalnie dedykowany sprzęt informatyczny ze skanerami i czytnikami odcisków palców, dostarczany przez ministerstwo. Sprzęt jest podłączony do wyodrębnionej, dedykowanej i odpowiednio zabezpieczonej sieci informatycznej, a jego liczba jest ograniczona. Obsługują go wyłącznie upoważnieni pracownicy gminy, którzy otrzymali stosowne uprawnienia i karty kryptograficzne – mówi Tomasz Filipowicz, dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich UM w Gdańsku.

To ten sam system, z którego od listopada 2021 r. korzystają wszyscy Polacy składający wniosek o dowód tożsamości.

- Dotychczas system ten był wykorzystywany wyłącznie do obsługi polskiego dowodu tożsamości. W Gdańsku dysponujemy łącznie 30 zestawami takiego sprzętu, który w zupełności na co dzień wystarczał do obsługi polskich obywateli. Jednak od kilku tygodni liczba Polaków, którzy wystąpili o dowód osobisty, kilkukrotnie wzrosła. Dotyczy to zarówno dzieci, jak i tych, którym w najbliższych miesiącach kończy się ważność dotychczasowego dowodu tożsamości. Przyczyną jest oczywiście wybuch wojny oraz praktyczny brak możliwości umówienia się na wydanie paszportu w urzędach wojewódzkich – komentuje Filipowicz.

Czytaj tez: Polacy rzucili się na paszporty. „Na wszelki wypadek”

Szkolenia urzędników. Czy będą przesunięcia kadrowe?

Nadawanie PESEL-u, profilu zaufanego, wykonywanie zdjęć biometrycznych – to olbrzymia dodatkowa praca wiążąca się z wykorzystaniem niezbędnego sprzętu (czytniki do pobierania odcisków palców, aparaty fotograficzne do zdjęć biometrycznych, drukarki). Ze strony rządowej pojawiły się obietnice przekazywania dodatkowych urządzeń, w tym mobilnych, który można by używać na miejscu w obiektach o dużej liczbie zainteresowanych rejestracją osób.

- Padła nawet deklaracja wsparcia osobowego dla urzędów rejestrujących obywateli Ukrainy, ale z góry wiadomo, że taka pomoc ludzka nie będzie możliwa we wszystkich urzędach - i samorządy będą musiały co do zasady sobie z tym poradzić same - komentował w rozmowie z PortalSamorzadowy.pl Witold Magryś, dyrektor Śląskiego Związku Gmin i Powiatów.

Czytaj też: Kończą się "lepsze" miejsca dla uchodźców. Będą mieszkać w salach gimnastycznych

Już w weekend zaczęły się szkolenia dla urzędników (przede wszystkim pracowników wydziałów/zespołów ds. ewidencji ludności i dowodów osobistych), którzy będą obsługiwać obywateli Ukrainy przy nadaniu im numeru PESEL. Szkolenia dotyczyły obsługi aplikacji służącej do nadawania numeru PESEL oraz zapoznaniu pracowników z przepisami specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.

- Przygotowania idą pełną parą. Odbywają się szkolenia, które dotyczą obsługi systemu do nadawania numeru PESEL. Materiały szkoleniowe otrzymało 120 pracowników - podaje gdański magistrat.

– Wszyscy pracownicy, którzy będą obsługiwali uchodźców, przeszli szkolenie. Dotyczyło ono formalności, które należy dopełnić, zagadnień prawnych i obsługi systemu – zapewnia UM w Olsztynie. Szkolenie objęło obecnych pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich, a miasto nie planuje zwiększenia liczby urzędników pracujących przy nadawaniu numerów. Na razie.

– Takie decyzje będą zapadać na bieżąco, bo musimy mieć świadomość, że ewentualne przesunięcia kadrowe odbędą się kosztem świadczenia innych usług, np. zmniejszenia liczby osób zajmujących się rejestracją pojazdów – komentuje olsztyński magistrat.

Ale w miastach, które są są głównym celem dla uchodźców, dodatkowe ręce do pracy będą konieczne od zaraz.

- Planujemy przesunięcia kilkunastu osób do wykonywania zadań związanych z nadawaniem nr PESEL uchodźcom wojennym z Ukrainy. Będą też uruchomione odrębne stanowiska dedykowane temu zadaniu. Problemem jest jednak ograniczona liczba sprzętu, który otrzymaliśmy z ministerstwa. Bez tych urządzeń nie ma możliwości przeprowadzenia procedury nadania nr PESEL - przyznaje dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich UM w Gdańsku.

W UM w Poznaniu trwają właśnie przeniesienia ok. 20-25 osób z innych wydziałów urzędu do obsługi Ukraińców.

W mniejszych miastach zwiększanie liczy urzędników do obsługi uchodźców zależeć będzie od bieżącej sytuacji.

– Funkcjonujący w ramach Departamentu Obsługi Mieszkańców Wydział Ewidencji Ludności został przeszkolony pod kątem rejestracji obywateli Ukrainy i wydawania im numerów PESEL. Na ten moment trwają ostatnie prace organizacyjne, związane m.in. z uaktualnieniem programów ze strony KPRM, możliwym wzmocnieniem wspomnianego wcześniej wydziału (obecnie pracuje w nim 5 osób) oraz utworzeniem nowego punktu przyjęć dla uchodźców z Ukrainy – podaje Damian Zieliński z gabinetu prezydenta Chełma.

Obsługa w dni wolne, w dodatkowych punktach, w wydłużonym czasie

Urzędnicy zapewniają, że będą wychodzić naprzeciw potrzebom uchodźców. W Lublinie w najbliższych dniach uruchomimy zostanie punkty obsługi uchodźców z Ukrainy, by mieli możliwość wnioskowania o wszystkie świadczenia, które im przysługują na mocy specustawy.

W Krakowie dodatkowy punkt uruchomiony zostanie w środę 16 marca w Tauron Arenie Kraków i będzie czynny od poniedziałku do soboty w godz. 8:00 do 20:00.

W Gdańsku wnioski będzie można składać dodatkowo w: Gdańskim Centrum Świadczeń (ul. Kartuska 32/34), w Zespole Obsługi Mieszkańców nr 4 (ul. Wilanowska 2). Punkty te czynne są także w soboty.

W Warszawie przyznawanie numerów PESEL będzie się odbywało w trojaki sposób. Mobilne terminale pojawią się w punktach noclegowych. - W tej chwili trwa testowanie terminali. Procedura obsłużenia jednej osoby zajmuje ok. 30-40 minut – informuje stołeczny ratusz.

Wniosek będzie można złożyć także w urzędach dzielnicowych. – Żeby nie wydłużyć kolejek, miasto postara się zwiększyć liczbę pracowników na stanowiskach obsługi. Rząd obiecał oddelegowanie do tej operacji 100 pracowników administracji rządowej – przypomina Monika Beuth-Lutyk, rzeczniczka prasowa Urzędu m.st. Warszawy. Ratusz pracuje też nad stworzeniem dodatkowych punktów obsługi w stolicy.

Poznań zmienia godziny pracy magistratu na 7.00-21.00. Tam bowiem znacząco zwiększy się liczba stanowisk do wydawania numeru PESEL.

- Do tej pory były to 3-4 stanowiska, a po zmianach ok. 30. Wydłużamy czas pracy do 14 godzin na dobę. Wszystkie stanowiska, które są wykorzystywane do obsługi dowodów osobistych, po normalnych godzinach funkcjonowania urzędu będą wykorzystywane do obsługi numerów PESEL – wymienia Joanna Żabierek, rzecznik prasowa Urzędu Miasta w Poznaniu.

Jak dodaje, wszystkie osoby, które w Poznaniu będą przychodziły po PESEL, będą się umawiały na godzinę, co pozwoli zarządzać kolejką osób.

Olsztyn także wydziela specjalne stanowisko (w dawnym Biurze Obsługi Klienta UM), które będzie przeznaczone tylko i wyłącznie dla Ukraińców, którzy uciekli przed wojną.

Ile osób zjawi się po PESEL?

Do Polski napłynęło od wybuchu wojny 1,74 mln osób, z tego 390 tys. dotarło do Warszawy, w tym ok. 300 tys. postanowiło zatrzymać się w stolicy. Liczba mieszkańców Warszawy od początku inwazji rosyjskiej wzrosła o ok. 15 proc. Tylko w niedzielę wolontariusze i służby miejskie udzielili pomocy blisko 10 tys. osób. Przybyli oni 13 pociągami i 45 autobusami. Do punktów noclegowych utworzonych przez miasto oraz przez wojewodę trafiło 1621 osób.

– Nikt nie mieszka na warszawskich dworcach. Tłumy, które tam są, to osoby, które jadą dalej, przeważnie do Niemiec, kupują bilety, czekają na pociąg. Ale tych, którzy u nas zostają, staramy się ugościć jak potrafimy. Zapewniamy szkołę dla dzieci, opiekę medyczną. A teraz przygotowujemy się do akcji przyznawania goszczącym u nas Ukrainkom i Ukraińcom numerów PESEL – zapowiadał prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski.

Szacowanie liczby uchodźców, którzy zgłoszą się po PESEL, jest jednak trudne.

– Nie jesteśmy w stanie oszacować nawet przybliżonej ilości osób, które w najbliższych dniach mogą pojawić się w celu uzyskania numeru PESEL, gdyż część z przebywających w Krakowie osób jest tutaj tylko przejazdem. Mowa jest jednak o co najmniej kilkudziesięciu tysiącach uchodźców. Przygotowujemy w sumie 20 stanowisk obsługi, jednakże możliwe jest w początkowym okresie od uruchomienia rejestracji znaczne spiętrzenie ilości osób, dlatego też apelujemy o nieprzychodzenie od razu pierwszego dnia, gdyż nabycie uprawnień wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa i tak nastąpi wstecznie z dniem 24 lutego br. – podkreśla Grażyna Rokita z biura prasowego UM Krakowa.

Chodzi o to, by uchodźcy z Ukrainy nie czuli się zmieszani, zagubieni, bo mieszkańców załatwiających swoje sprawy w wydziale spraw obywatelskich jest bardzo dużo.

– Myślę, że będzie na pewno duży tłok, ale na teraz musimy sobie z tym poradzić i poprosić o cierpliwość i olsztynian, i osoby, które będą składały te wnioski – zauważa Albert-Zalewska. - Tych osób jest sporo, są różnie rozmieszczone: w mieszkaniach prywatnych, większe grupy w kilku hotelach. To do tych osób szczególnie będziemy chcieli dotrzeć, aby może one nie przychodziły już do urzędu po formularze, może zarezerwujemy na ich obsługę jakiś wolny dzień – zastanawia się Albert-Zalewska.

Nie wiadomo, ile osób się zgłosi po PESEL, bo nie wiadomo, ilu z tych, którzy dotarli do naszego kraju po 24 lutego, zostanie w Polsce. Urzędnicy nie wykluczają też innych problemów. W poznańskim magistracie zwracają uwagę na ewentualne kłopoty z działaniem rejestrów państwowych, zbyt dużą liczbą klientów, problemy z transliteracją, problemy komunikacyjne.

KOMENTARZE0

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!