PARTNER PORTALU

Zmarł Jerzy Regulski - twórca polskiej reformy samorządowej

    PAP    12 lutego 2015 - 12:46
Zmarł Jerzy Regulski - twórca polskiej reformy samorządowej
prof. Jerzy Regulski (fot.um.warszawa.pl)

Nie żyje profesor Jerzy Regulski, współtwórca polskiej reformy samorządowej z 1990 roku, potem przez wiele lat prezes Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej.




Prof. Jerzy Regulski w ubiegłym roku obchodził swoje 90-lecie - urodził się w 9 lipca 1924 r.

W życiu publicznym najbardziej zapisał się jako twórca reformy samorządowej z 1990 roku.

Już podczas obrad Okrągłego Stołu prof. Regulski, architekt i urbanista, współprzewodniczył zespołowi ds. samorządu, jako przedstawiciel Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie (którego był członkiem od jego powstania w 1988 roku). W wyborach kontraktowych 4 czerwca 1989 został wybrany do Senatu w województwie jeleniogórskim jako kandydat Komitetu Obywatelskiego "Solidarności".

To właśnie w Senacie I kadencji - pierwszej izbie wybranej w całkowicie wolnych wyborach - zainicjowane zostały prace nad reformą samorządową. Ich głównym motorem był właśnie senator Regulski, który został pełnomocnikiem rządu Tadeusza Mazowieckiego ds. reformy samorządowej. Odpowiednie ustawy - wprowadzające samorząd gminny w miejsce tzw. rad narodowych zostały przyjęte przez Senat w styczniu 1990 roku, a w marcu tego roku przez Sejm. 27 maja 1990 roku odbyły się pierwsze wybory do rad gmin, będące jednocześnie pierwszymi po wojnie w pełni wolnymi wyborami w Polsce.

Podczas ubiegłorocznej konferencji w Senacie "Samorządna Rzeczpospolita w koncepcjach transformacji ustrojowej 1989 roku" prof. Regulski wspominał okoliczności wdrażania tamtej reformy. Przekonywał, że przeprowadzenie w państwie zmian o takiej skali jak reforma samorządowa z 1990 roku byłoby dziś niemożliwe. Przyznał, że w 1989 roku nie było w państwie wiedzy, czym jest samorząd - nie miały jej z natury rzeczy władze PRL, ale nie miała też ówczesna opozycja, nieprzygotowana do przejęcia władzy.

Czytaj też: Regulski: Władze centralne zbyt mocno ingerują w działanie jst

Zdaniem Regulskiego reforma polegała przede wszystkim na przełamaniu pięciu monopoli totalitarnego państwa. Pierwszy - polityczny - został przełamany dzięki wolnym wyborom. Drugi to monopol władzy - PRL była państwem jednolitej władzy państwowej - ze ściśle ustaloną hierarchią, w ramach której władze gminne podlegały władzom wojewódzkim, a te państwowym. "Myśmy to odrzucili, bo daliśmy samorządom autonomię" - mówił Regulski.

Trzeci to monopol własności - przed 1990 rokiem terenowe organy administracji państwowej nie miały osobowości prawnej i tylko administrowały majątkiem państwowym. "Tymczasem dzięki naszej reformie gminy otrzymały nieruchomości, więc była to pierwsza wielka quasi-prywatyzacja" - mówił Regulski. Przełamanie czwartego monopolu polegało na usamodzielnieniu finansowym gmin - do tej pory działały one w ramach budżetu państwa. Piąty naruszony monopol to przekazanie samorządom pracowników zatrudnionych dotąd w administracji państwowej.

W ubiegłym roku w Senacie Regulski opowiadał też o pożegnalnym spotkaniu w 1990 roku ówczesnego prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego z przewodniczącymi Wojewódzkich Rad Narodowych (PRL-owski terenowy organ władzy i namiastka samorządu). Profesor wziął w tym spotkaniu udział, bo miał szefom WRN-ów opowiadać o założeniach reformy samorządowej. "W ich oczach widziałem nienawiść. Dobrze, że w Belwederze była ochrona, bo gdybym został z nimi sam na sam, moje bezpieczeństwo mogło być zagrożone" - relacjonował.




Zamów newsletter z najciekawszymi i najlepszymi tekstami portalu

Podaj poprawny adres e-mail
W związku z bezpłatną subskrypcją zgadzam się na otrzymywanie na podany adres email informacji handlowych.
Informujemy, że dane przekazane w związku z zamówieniem newslettera będą przetwarzane zgodnie z Polityką Prywatności PTWP Online Sp. z o.o.

Usługa zostanie uruchomiania po kliknięciu w link aktywacyjny przesłany na podany adres email.

W każdej chwili możesz zrezygnować z otrzymywania newslettera i innych informacji.
Musisz zaznaczyć wymaganą zgodę


×
KOMENTARZE (7)

  • Chełmianin N, 2015-02-14 14:18:24

    WYTĘPIĆ! Reforma administracyjna Polskę podzieliła i demokratycznie społeczeństwo poróżniła, Baronów z PZPR na marszałków wymienili, nazwy zmienili i samo rządzenie wzmocnili. Dawniej szanowano i nie drwili z człowieka, zaś dziś"widzimiśię"gnębi i niszczy człeka,... Wójt i sołtys jak zna kolesi,to coś dostanie, a jeżeli jest niezależny,to ma przechlapane, bo widzimisię PO i PSL-u uwielbia nękanie. Morał:mądry niech zarazę wypleni w jesieni!!  rozwiń
  • woj.Lubelskie, 2015-02-14 09:10:02

    Do sołtys:Popieram szkoda że wcześniej nie odeszli, niech spoczywa w pokoju. Należy się skopić jak zarazę w samorządach wytępić. 1. Przywrócić Państwowy Urząd Geodezji I Kartografii-afera gruntowa i bajzel jest rozwojowa. 2. Samowładztwo w Urzędach Marszałkowskich należy ukrócić- większego syfu nawe...t Grecja nie miała, co nam PO i PSL zafundowała. .  rozwiń
  • Samorządowy, 2015-02-13 09:53:35

    Człowiek to był dobry, szkoda Jego. Niech spoczywa w spokoju. Natomiast to co stworzył, właściwie stworzyli dla Niego a on to firmował naraziło Państwo na ogromne straty w porównaniu z tym co było, też nie najlepsze ale lepsze. Stworzenie powiatów było tylko dlatego aby "upchnąć" na stołka...ch działaczy partyjnych. Popatrzcie tylko na kompetencje powiatów, żadne lub niewielkie, przecież to mogły przejąć gminy. Powiaty są niepotrzebne.  rozwiń


Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!