PARTNER PORTALU
  • BGK

Bartosz Wilk: Urzędy nadużywają prawa, odmawiając udzielania informacji publicznych

  • Tomasz Klyta    10 października 2019 - 06:00
Bartosz Wilk: Urzędy nadużywają prawa, odmawiając udzielania informacji publicznych
Sądy administracyjne same są sobie winne, że muszą rozpatrywać tyle spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej - mówi Bartosz Wilk (fot. archiwum własne)

W 2018 r. Sieć Obywatelska Watchdog Polska zapytała wszystkie urzędy gmin w Polsce o to, ile otrzymują wniosków o informację publiczną. Tej informacji publicznej... nie udzieliło niemal 30 proc. jednostek samorządu terytorialnego. Bartosz Wilk, wiceprezes Watchdog Polska, nie ma wątpliwości, że urzędy nadużywają prawa, jeśli chodzi o dostęp (a właściwie brak dostępu) do informacji publicznej.




  • Urzędom w nieudostępnianiu informacji publicznej pomagają sądy, które dają organom szerokie spektrum argumentów, jak odmawiać na takie wnioski - uważa Bartosz Wilk.
  • Jego zdaniem w pewnym zakresie mogłaby pomóc zmiana przepisów. W szczególności odnosi się to do tzw. informacji przetworzonej. Likwidacja tej instytucji z obrotu prawnego mogłaby nawet o tysiące zmniejszyć liczbę spraw przed sądami administracyjnymi.
  • Zazwyczaj spory pomiędzy urzędem a mieszkańcem gminy nie wynikają ze złości tego drugiego. Odsłaniają, że to po stronie urzędu informacyjnie jest coś nie tak - mówi Bartosz Wilk.

 

Dlaczego sądy administracyjne wciąż muszą rozstrzygać o tym, co jest, a co nie jest informacją publiczną?

Bartosz Wilk, wiceprezes Watchdog Polska: Sądy same są sobie winne. Zamiast przyjąć zasadę jawności, ustanawiają poszczególne wyjątki co do informacji jawnych lub niejawnych. Jest coraz więcej orzeczeń, że np. dany dokument jest dokumentem wewnętrznym urzędu lub nawet dokumentem prywatnym. Argumentacja wyroków jest tak różnorodna, że daje organom możliwości, aby z nich korzystać w sposób dla nich korzystny. To z kolei powoduje możliwości odwołania i kolejne wyroki sądów.

Zmiana przepisów mogłaby pomóc?

Mogłaby wyeliminować tylko niektóre problemy. Na pewno jednym z nich jest tzw. informacja przetworzona. Należałoby uściślić, czym ona jest lub w ogóle ją wyeliminować jako instytucję z porządku prawnego. Tylko to zmniejszyłoby liczbę spraw sądowych o setki, a może nawet tysiące. 

Z drugiej strony mniej byłoby sporów pomiędzy urzędami a samymi mieszkańcami, którzy czasem chcą uzyskać informacji w nieco większym zakresie. Wyeliminowanie informacji przetworzonej nie sprawi, że spory znikną, ale na pewno staną się mniej absurdalne.

Od bieżącej kadencji samorządowej radni otrzymali szereg nowych uprawnień do uzyskiwania informacji z urzędów. Czasem jednak ze strony organów pojawiają się odmowy udzielenia informacji, argumentowane tym, że radny nie wykazał potrzeby ich uzyskania do sprawowania mandatu.

Jeśli radny chce informacji publicznej, to może o nią wystąpić jako mieszkaniec. Wtedy nie musi uzasadniać. Rzeczywiście radni otrzymali szereg nowych i atrakcyjnych uprawnień do uzyskiwania informacji. Problem powstaje wówczas, gdy te uprawnienia nie są realizowane. Jeśli radny dostanie odmowę z urzędu, argumentowaną tym, że nie jest mu dana informacja potrzebna do sprawowania mandatu, to nie ma skutecznego instrumentu, żeby z tym polemizować.

Czytaj także: WSA: Dostęp do informacji publicznej tylko dla dobra publicznego

Oczywiście może składać skargi czy nawet wejść na ścieżkę prawnokarną, ale odpowiedzialność karna to ostateczność. Radni nie mają twardych podstaw prawnych, żeby skutecznie wymusić na organie wywiązywanie się ze swoich obowiązków. Radni pozostają bezradni.

Pojawiają się także argumenty "drugiej strony”, czyli organów. Często wójtowie czy burmistrzowie narzekają, że urzędy są zalewane wnioskami o informacje publiczne – niekoniecznie ze strony radnych, mieszkańców także. W skrajnych przypadkach rozważano zawiadomienie prokuratury o celowym paraliżowaniu pracy urzędów.

Jeśli miałbym rozstrzygnąć, kto nadużywa prawa, to powiedziałbym, że urzędy. Gdyby zerwać całą otoczkę różnych sporów o udostępnienie informacji publicznej, to na ich podłożu zazwyczaj leży problem samego urzędu z udostępnianiem informacji. Gdyby pewne dokumenty były "po prostu" dostępne, uniknęlibyśmy wielu sporów z mieszkańcami czy radnymi.





REKLAMA




×
KOMENTARZE (4)

  • Krol, 2019-10-11 15:18:45

    Konfederacja - lista nr 4
  • Skarbowiec, 2019-10-11 10:32:24

    Do Rudi: No ale to urzad jest zobowiązany przeglądać skrzynke ze SPAMem!
  • Rebus, 2019-10-10 09:29:22

    Skoro Marszałek Sejmu nie wykonuje prawomocnych wyroków Sądu to co od szarych urzędników chcecie wymagać.

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.