PARTNER PORTALU
  • BGK

1/3 samorządów z 1 proc. nadwyżką operacyjną. Kredyty je przygniotą

  • MIW    16 maja 2016 - 19:06
1/3 samorządów z 1 proc. nadwyżką operacyjną. Kredyty je przygniotą
Polityka finansowa staje się coraz większym wyzwaniem dla samorządów. Na zdjęciu Tomasz Potkański, autor raportu Związku Miast Polskich m.in. na ten temat (fot.:.is.uw.edu.pl)

• Związek Miast Polskich przeanalizował możliwości długofalowego finansowania rozwoju przez samorządy.
• Rośnie zadłużenie części gmin i koszt obsługi tego długu. A rokowania na przyszłość są jeszcze gorsze. 
• Zobowiązania nie byłyby problemem, gdyby równoważone były odpowiednio wysoką nadwyżką budżetową i dochodami ze sprzedaży mienia. Tak jednak nie jest. 
• Aż 20-30 proc. JST ma w latach 2016-2019 prognozowaną nadwyżkę operacyjną „do dyspozycji” (tj. po spłacie rat zadłużenia) mniejszą niż 1 procent prognozowanych dochodów budżetu, co wymusza na nich konieczność niezwykle ścisłego planowania przyszłych inwestycji i wydatków bieżących, aby zachować wymaganą Ustawą o finansach publicznych (art. 242 i 243) równowagę finansową w nadchodzących latach.




Wyludnianie się miast i związane z tym malejące dochody samorządów oraz spadający popyt na usługi publiczne to nie jedyne zagrożenie wskazane w publikacji Związku Miast Polskich pod tytułem „Współpraca jednostek samorządu terytorialnego narzędziem wsparcia polskiej polityki rozwoju”. Kolejnym źródłem samorządowych kłopotów może stać się prowadzona przez samorządy polityka finansowa. Istnieje bowiem realna groźba, że jednostki samorządy będą miały problem nie tylko ze współfinansowaniem inwestycji unijnych, ale nawet z realizacją własnych inwestycji, bez zaciągania nowych zobowiązań.

Więcej na temat zawartego w publikacji ZMP wątku wyludniania się miast czytaj tutaj.

Coraz trudniej finansować rozwój, coraz łatwiej stracić płynność

Analizy przeprowadzone pod naukową redakcją dr Tomasza Potkańskiego z-cy dyrektora biura Związku Miast Polskich pokazują, że zdolność absorpcyjna wielu samorządów ulega poważnemu zmniejszeniu. Coraz mniejsze są zdolności długofalowego finansowania rozwoju, ale są też sytuacje, w których jednostki samorządowe tracą bieżącą płynność finansową.

Na potwierdzenie tej diagnozy wskazano gminy woj. zachodniopomorskiego. W pierwszych latach okresu programowania 2007-2013 łączny dług tamtejszych gmin wynosił 900 milionów zł, a roczne koszty obsługi długu wynosiły 50 mln zł, podczas gdy na koniec tego okresu wysokość zadłużenia wzrosła do 3 mld zł, a koszt obsługi w roku 2013 sięgnął 120 mln zł. Koszty odsetek od długu wzrosły zatem ponad dwukrotnie.

O zadłużeniu gmin woj. zachodniopomorskiego czytaj więcej tutaj. 

Autorzy publikacji są zdania, że wątpliwe jest, aby kredyt był tak tani przez następne kilka, kilkanaście lat, bowiem średni koszt kredytu w długich okresach czasu, to poziom ok. 4-7 procent rocznie, a sytuacja na rynkach finansowych jest niestabilna.

- Gdyby tylko koszt kredytu zmienił się do ok. 5,0 – 5,5 procent rocznie, to wówczas koszt obsługi zadłużenia może się podwoić, bez wzrostu samej kwoty długu. Oznacza to, że kwota 120 mln zł w perspektywie kolejnych lat, może ulec zwiększeniu. Dla niektórych gmin już sam ten czynnik może mieć bardzo negatywne skutki – czytamy w opracowaniu.

Nadwyżka maleje. Podobnie jak dochody ze sprzedaży majątku

Autorzy opracowania zwracają uwagę, że w roku 2013 łączne obciążenia z tytułu obsługi i spłaty zadłużenia JST na Zachodnim Pomorzu wynosiły ok. 640 mln zł i był to wzrost w relacji do początku analizowanego okresu o ponad 50 procent

- Nie stanowiłoby to problemu, gdyby zobowiązania równoważone były odpowiednio wysoką nadwyżką budżetową i stałymi, wysokimi dochodami ze sprzedaży mienia – czytamy w publikacji ZMP.

Tyle, że łączna kwota nadwyżki i dochodów ze sprzedaży majątku gmin województwa zachodniopomorskiego w roku 2008 wyniosła 850 mln zł, ale w roku 2013 już tylko 680 mln zł.

Autorzy opracowania przeanalizowali także sumy nadwyżki operacyjnej i dochodów majątkowych pomniejszonych o spłatę i obsługę zadłużenia. W roku 2008 dla gmin całego województwa wynosiła ona czterysta milionów, w roku 2013 roku już tylko 41 mln zł.



Multimedia



REKLAMA




×
KOMENTARZE (6)

  • Dr Tomasz Potkański, 2016-05-17 12:37:56

    Dziękuję za komentarz. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zdanie na stronie 22 - dotyczące pozostałej do dyspozycji kwoty nadwyżki operacyjnej, które słusznie wzbudza kontrowersje w komentarzach, zostało nieprecyzyjnie sformułowane - powinno brzmieć: „W oparciu o wyniki analizy można stwier...dzić, że w latach 2016-2019 średnio 20-30% jednostek samorządu terytorialnego w kraju będzie miało nadwyżkę operacyjną, pozostałą po spłacie przypadających na dany rok kwot rat kredytów i wykupu obligacji, mniejszą niż 1% (jeden procent!) prognozowanych dochodów budżetu i to przy aktualnych niskich stopach procentowych.” Dane MF i wynikające z nich analizy są prawidłowe, ale komentarz został nieprecyzyjnie sformułowany. Czytelników i redakcję przepraszamy. Błąd ten poprawimy niezwłocznie w wersji PDF publikacji dostępnej na naszej stronie zmp.poznan.pl. Nie zmienia to jednak powagi sytuacji. O tym samym zjawisku i jego konsekwencjach piszemy również na stronie nr 121, rozdział 8: „Według analiz własnych Biura Związku Miast Polskich, prowadzonych w ramach Projektu Predefiniowanego, nadwyżka operacyjna wszystkich JST w Polsce w roku 2015 wyniosła 17,9 mld zł (9,2% dochodów JST wynoszących łącznie 196 mld zł). Jednak kwota tej nadwyżki po spłacie przypadających na rok 2015 rat zadłużenia wynosi już łącznie tylko 9,4 mld, czyli (4,8% dochodów JST) i tą kwotą rozporządzają jednostki samorządu na przyszłe cele rozwojowe (udział własny w projektach unijnych, inwestycje własne), oczywiście bez zaciągania nowego zadłużenia i bez uwzględniania dochodów ze sprzedaży majątku. Ta kwota „nadwyżki operacyjnej do dyspozycji” rozkłada się bardzo nierówno w skali JST w kraju. Aż 20-30% JST we wszystkich kategoriach rodzajowych (gminy miejskie, miejsko-wiejskie, miasta i miasta na prawach powiatu oraz powiaty i województwa) ma w latach 2016-2019 prognozowaną nadwyżkę operacyjną „do dyspozycji” (tj. po spłacie rat zadłużenia) mniejszą niż 1 %, co wymusza na nich konieczność niezwykle ścisłego planowania przyszłych inwestycji i wydatków bieżących, aby zachować wymaganą Ustawą o finansach publicznych (art. 242 i 243) równo­wagę finansową w nadchodzących latach. M.in. dlatego współpraca międzysamorządowa jest konieczna – bowiem daje możliwości utrzymania w ryzach wydatków bieżących poprzez integrację części usług publicznych. Nadwyżka operacyjna w skali kraju rośnie z roku na rok od 5 lat, tak jak pisze komentator, ale za to zwiększa się zróżnicowanie sytuacji finansowej wśród jednostek samorządu, szczególnie widoczne przy analizie kwoty nadwyżki operacyjnej po spłacie rat przypadających na dany rok (tj. nadwyżki operacyjnej do dyspozycji). To przede wszystkim chcieliśmy przekazać czytelnikom. Zachęcamy do lektury całej publikacji. Z poważaniem Dr Tomasz Potkański Z-ca Dyrektora Biura ZMP  rozwiń
  • obywatel gminy, 2016-05-17 11:30:38

    Do prawda boli : Na jakież to podstawie autorzy stwierdzili takie fakty w 2016-2019? Na podstawie planów finansowych, które często kosmicznie odbiegają od stanu faktycznego ze względu na kompletny brak umiejętności sporządzania planów w JST? Najczęściej księgowi robiący zapisy stanu faktycznego nie ...są planistami, natomiast "wybrani" najczęściej nie maja żadnego pojęcia o finansach publicznych i planowaniu. Po drugie - co to za chimeryczne stwierdzenie, "że w latach 2016-2019 średnio 20-30% będzie miało nadwyżkę operacyjną wyższą jedynie o 1% (jeden procent!) od sumy przypadających na dany rok kwot koniecznych do spłaty i to przy aktualnych niskich stopach procentowych". Co to "analityczne zdanie oznacza" -że 20-30 % JST dokładnie będzie miało jednoprocentową różnicę o której mowa w publikacji? Po trzecie- naturalną rzeczą jest, że dług wymaga spłaty, dług to życie na koszt przyszłości. Jeśli marnotrawi się fundusze z realnej gospodarki na widzimisię i do tego zadłuża bez efektywności ekonomicznej i społecznej to takie są efekty. Małe gminy często prowadzą bardzo racjonalną gospodarkę finansową w odróżnieniu do dużych miast. Wiele gmin już spłaciło długi z koniunktury inwestycyjnej lub ich stan zadłużenia jest niski. Natomiast duże miasta poza Warszawą są w spirali zadłużenia- spłacają kredyt kredytem utrzymując bardzo wysoki stan zadłużenia. Tam nie myśli się o perspektywie całkowitej spłaty zadłużenia, postępują tak jak nasze rządy - byle wskaźników nie przekroczyć, jednocześnie wiedząc, że spłata długu jest praktycznie nie możliwa. Natomiast Warszawa w odróżnieniu od innych JST ma tak wysokie dochody z racji położenia i funkcji, iż pieniądze z obligacji często leżą na rachunkach terminowych. Po czwarte samorządy urządziły sobie ze sprzedaży mienia stały dochód, który to majątek został dany w depozyt przez społeczeństwo. To dopiero kuriozum- majątek dany na używanie dla dobra wspólnego jest wyprzedawany. A gdzie setki tysięcy mieszkań komunalnych, gdzie tanie usługi komunalne, gdzie wysoka jakość obsługi, gdzie troska o obywatela? Sprzedaż mienia powinna wynikać jednie z faktu zamiany nieruchomości, sprzedaży uzbrojonych działek pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne w centrum i jednorodzinne na przedmieściach.  rozwiń
  • prawda boli , 2016-05-17 10:22:11

    Dokładny cytat z raportu ZMP (niestety dotyczy CAŁEJ POLSKI: Te niekorzystne tendencje dostrzeżone przez autora na przykładzie danych z jednego z województw można zestawić z wynikami aktualnej (dane za rok 2015) analizy dr. Jana M. Czajkowskiego z Biura Związku Miast Polskich 5 dla wszystkich JS...T w kraju z podziałem na różne ich kategorie – dotyczącej relacji między kwotą nadwyżki operacyjnej a kwotą spłaty rat i wykupu obligacji przypadających na ten sam rok. W oparciu o wyniki analizy można stwierdzić, że w latach 2016-2019 średnio 20-30% będzie miało nadwyżkę operacyjną wyższą jedynie o 1% (jeden procent!) od sumy przypadających na dany rok kwot koniecznych do spłaty i to przy aktualnych niskich stopach procentowych. Tak niewielka „kwota rozporządzalna” nadwyżki operacyjnej powoduje, że te jednostki samorządu nie będą mogły nie tylko współfinansować inwestycji unijnych, ale także będzie im trudno realizować własne inwestycje, bez zaciągania nowych zobowiązań (które też trzeba będzie obsługiwać i spłacać)  rozwiń

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.