PARTNER PORTALU
  • BGK

Europa Nostra: EC Szombierki jednym z zagrożonych obiektów europejskiego dziedzictwa

  • PAP    10 grudnia 2019 - 12:02

Monumentalna, zrujnowana dziś Elektrociepłownia Szombierki w Bytomiu znalazła się w tym roku na krótkiej liście miejsc i zabytków, z których organizacja Europa Nostra wytypuje siedem najbardziej zagrożonych obiektów europejskiego dziedzictwa.




Wniosek o umieszczenie EC Szombierki na liście "Siedmiu zagrożonych obiektów europejskiego dziedzictwa 2020" (The 7 Most Endangered 2020 Europa Nostra) przygotowała Fundacja Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Śląska. Fundacja m.in. opiekuje się pięcioma unikalnymi zabytkami w południowej Polsce (np. w Katowicach Walcownią Cynku - w dzielnicy Szopienice).

Jak podał we wtorek Arkadiusz Förster z Fundacji, Szombierki znalazły się wśród 14 obiektów, które eksperci Europa Nostra wytypowali spośród 180 tegorocznych zgłoszeń na listę. "Liczymy, że przy pomocy zaangażowania europejskiej społeczności możliwe będzie uratowanie i zachowanie +Świątyni Elektryczności+, jak nazywane były Szombierki" - wskazał Förster.

Jak przypomina Fundacja, zespół Elektrociepłowni Szombierki to jeden z największych w Polsce i Europie obiektów przemysłowych pochodzących z czasów rozwoju przemysłu w początku XX w., a także największy pod względem kubatury zabytkowy obiekt techniczny w Polsce. Jest dziełem inżynierii i architektury z okresu przemysłowego rozwoju Górnego Śląska. Został objęty ochroną prawna w 2014 r.

Elektrociepłownia Szombierki powstała w latach 1917 - 1920 jako elektrownia wytwarzająca energię elektryczną z węgla wydobywanego w pobliskiej kopalni Bobrek. Zakład zbudował koncern Schaffgotsch Bergwerksgesellschaft GmbH, którego założycielem był "śląski Kopciuszek" - Joanna Gryzik, spadkobierczyni wielkiego majątku po przedsiębiorcy Karolu Goduli.

Architekturę Szombierek zaprojektowali kuzynowie Georg i Emil Zillmannowie, twórcy m.in. znanego osiedla robotniczego Nikiszowiec w Katowicach. Inspirowany średniowiecznymi zamkami pruskimi obiekt ma potężne ceglane mury, strzeliste okna i wewnętrzny dziedziniec oraz charakterystyczne trzy 120-metrowe kominy i wieżę zegarową.

Ze względu na architekturę i klimat, EC Szombierki z wygaszaną stopniowo produkcją przez pewien czas wykorzystywano do organizowania różnych imprez. W październiku 2016 r. zabytek, w którym zakończono już produkcję, kupiła od ówczesnego właściciela, koncernu Fortum, wskazana przez bytomski samorząd spółka Rezonator.

Spółka planowała utworzenie w poprzemysłowym obiekcie kulturalnego centrum rozrywki. Przygotowała m.in. unijny projekt zabezpieczenia kompleksu za 21,8 mln zł, do którego pozyskała 13,8 mln zł dofinansowania, jednak nie podjęła jego realizacji.

"Obecnie EC Szombierki jest niestety w złym stanie i wymaga natychmiastowych działań. Brak pomysłu i środków na jej dalsze zachowanie powoduje, że to dzieło kultury technicznej jest zagrożone. Bez wspólnego zaangażowania właściciela, miasta Bytom (...) oraz władz regionu tak wspaniały europejski zabytek techniki wkrótce może przestać istnieć" - przestrzegł Förster.

To kolejna już próba interwencji Fundacji Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Śląska na rzecz zachowania cennych zabytków. Przed dwoma laty twórca Fundacji Piotr Gerber zaprosił przedstawicieli The Industrial and Engineering Heritage Committe, wchodzącego w skład federacji Europa Nostra, do obejrzenia szybu Pułaski likwidowanej, blisko 200-letniej, kopalni Wieczorek w Katowicach.

Kompleks tego szybu, wówczas jeszcze działającego, przylega do Nikiszowca od południa; podobnie jak osiedle (i EC Szombierki) również zaprojektowali go Zillmannowie. Jego charakterystycznymi obiektami są ceglana cechownia z wieżą zegarową i dwie ustawione względem siebie pod ostrym kątem maszynownie przy czterozastrzałowej wieży szybowej.

Szyb Pułaski (historycznie Carmer) był jednym z pięciu szybów kopalni Wieczorek (dawniej Giesche), przeniesionej wraz z większością pozostałej infrastruktury Katowickiego Holdingu Węglowego do Polskiej Grupy Górniczej, a następnie do Spółki Restrukturyzacji Kopalń. Inny cenny, choć znacznie mniejszy kompleks pobliskiego szybu Poniatowski przejęły już od SRK władze Katowic.

Europa Nostra to federacja stowarzyszeń na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego Europy. Składa się z 250 organizacji członkowskich, 150 stowarzyszeń współpracujących, a także 1,5 tys. członków indywidualnych, bezpośrednio wspierających jej misję.

Facebook Podobał się artykuł? Podziel się!




REKLAMA




×
KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.