PARTNER PORTALU
  • BGK

Szopki na Boże Narodzenie w Krakowie ukazują detale architektury miasta

  • PAP/PSZ    24 grudnia 2018 - 07:09
Szopki na Boże Narodzenie w Krakowie ukazują detale architektury miasta
Co roku w Krakowie jest organizowany konkurs bożonarodzeniowych szopek (fot. Agnes Kantaruk / Shutterstock.com)

Podobno sam Stanisław Wyspiański, zafascynowany rękodziełem krakowskich szopkarzy, zachęcał ich do inspirowania się architekturą miasta - mówi dr Magdalena Kwiecińska, etnograf i etnolog z Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem.




  • Tradycję bożonarodzeniowych szopek zapoczątkował św. Franciszek.
  • To Polski szopki dotarły już w XIII wieku.
  • Konkurs szopek w Krakowie został zainicjowany w okresie międzywojennym.

Skąd pochodzi zwyczaj budowania szopek i w którym wieku został zapoczątkowany?

- Początkowo scenę Bożego Narodzenia prezentowano w formie przedstawienia zwanego "jasełkami", pojęcie "szopka" zaczęło funkcjonować dopiero w XIX wieku, wcześniej odnosiło się on przede wszystkim do ludowego teatrzyku czy widowiska kukiełkowego. Za początek tradycji jasełek przyjmowany jest rok 1223. Wtedy to św. Franciszek z Asyżu zainscenizował na leśnej polanie we włoskim Greccio scenę Bożego Narodzenia.

Kiedy tradycja ta dotarła do Polski?

- Tradycja przedstawiania scen Bożego Narodzenia dotarła do Polski w drugiej połowie XIII wieku wraz z rozwojem zakonów franciszkańskich na naszych terenach, pełną formę przyjęła w okresie kontrreformacji.

W średniowiecznej Europie jasełka pełniły funkcję katechizacji dostępnej dla każdego. Wystawiane były w plenerze, w obrębie murów kościelnych, z czasem tradycja ta zaczęła odchodzić od kościelnej ortodoksji, zaczęły do niej przenikać sceny rodzajowe wraz z przedstawieniami postaci związanych z obszarami, gdzie powstawały. Coraz częściej twórcy szopek odwoływali się do lokalnych zwyczajów, a także do wydarzeń z życia politycznego i historycznego. Przedstawienia jasełkowe zaczęły w tamtym czasie przyjmować formę coraz bardziej ludyczną i laicką.

Władze kościelne się temu sprzeciwiały, aż w końcu w XVIII wieku zabroniły takich praktyk. Wówczas jasełka stały się inspiracją twórczą, szczególnie dla niższych warstw społecznych w mieście, jak i na wsi. Podobnie było w Polsce i Krakowie.

Na marginesie dodam, że jasełka, a później szopki były przedstawiane w różnych miastach w Polsce, nie tylko w Krakowie. W Krakowie ta tradycja przetrwała i osiągnęła dojrzałość artystyczną w XIX wieku.

Jakie rodzaje szopek wyróżniamy?

- Wyróżniamy na przykład szopkę tzw. betlejkę, która bezpośrednio nawiązuje do jasełek św. Franciszka z Asyżu. Jest to przedstawienie sceny Bożego Narodzenia w grocie lub pod zadaszeniem, w otoczeniu przyrody, zwierząt, pasterzy. W tej grupie słynne są szopki neapolitańskie i szopki wytwarzane w Czechach. Każda z nich jest przedstawieniem scenki rodzajowej, czyli scena Bożego Narodzenia jest ukazana w otoczeniu lokalnego życia danej miejscowości. Natomiast szopka krakowska jest wyjątkowa, bo ona bezpośrednio nawiązuje do architektury Krakowa.

Czym charakteryzują się szopki krakowskie i jak zmieniały się na przestrzeni lat?

- Początkowo, póki to jeszcze były teatrzyki kukiełkowe, przedstawiały scenę Bożego Narodzenia w otoczeniu postaci historycznych, legendarnych, bohaterów narodowych w kontekście wydarzeń politycznych, bieżących, ale także historycznych. Były komentarzem do bieżących wydarzeń.

Szopki były zazwyczaj smukłe, trójwieżowe z proscenium dla występów kukiełek. Z czasem figurki sprzed szopki zaczęły być umieszczane wewnątrz i coraz częściej inspirowano się architekturą Krakowa. Podobno sam Stanisław Wyspiański, zafascynowany rękodziełem krakowskich rzemieślników, zachęcał ich do inspirowania się architekturą Krakowa i nawiązywania do pięknych zabytków krakowskich.





REKLAMA




×
KOMENTARZE (0)

Artykuł nie posiada jeszcze żadnych komentarzy.

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.